Art. 938.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 938 KPC reguluje dwa odrębne rodzaje ujemnych konsekwencji, które mogą dotknąć zarządcę ustanowionego w toku egzekucji z nieruchomości. Paragraf 1 przewiduje, że zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Oznacza to, że osoba sprawująca zarząd nie jest wolna od odpowiedzialności majątkowej wobec tych, których interesy zarząd ma chronić - jeżeli wskutek wadliwego wykonywania powierzonych czynności powstanie uszczerbek, może być zobowiązana do jego naprawienia. Paragraf 2 wprowadza natomiast sankcję o charakterze porządkowym: zarządca, który bez usprawiedliwionej przyczyny nie złożył w oznaczonym terminie przepisanego sprawozdania albo nie wykonał innych poleceń wydanych przez sąd, może być skazany na grzywnę. Obie sankcje są od siebie niezależne, a ukaranie grzywną nie wyłącza odpowiedzialności odszkodowawczej ani odwrotnie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się do zarządcy działającego w ramach postępowania egzekucyjnego, w którym nieruchomość została zajęta i objęta zarządem. Odpowiedzialność z § 1 wchodzi w grę wtedy, gdy zarządca nie wykonuje obowiązków w sposób należyty, czyli działa niestarannie, opieszale, wbrew regułom prawidłowego gospodarowania lub wbrew wskazaniom sądu, a z takiego zachowania wynika realna szkoda. Sankcja z § 2 ma zastosowanie w węższym zakresie: dotyczy uchybień o charakterze formalno-porządkowym, przede wszystkim niezłożenia sprawozdania w terminie oraz niewykonania poleceń sądu. Kluczowe jest kryterium usprawiedliwionej przyczyny - zarządca, który wykaże obiektywną przeszkodę, na przykład chorobę czy brak dostępu do dokumentacji z przyczyn od niego niezależnych, może uniknąć grzywny. Ocena, czy przyczyna jest usprawiedliwiona, należy do sądu.

Przykład

Sąd ustanowił zarządcę kamienicy zajętej w egzekucji i zobowiązał go do składania sprawozdań z zarządu co trzy miesiące. Zarządca przez pół roku nie przekazuje żadnego sprawozdania i nie odpowiada na wezwania sądu, choć nie zgłasza jakichkolwiek przeszkód. W tym samym czasie zaniedbuje naprawę nieszczelnego dachu, przez co dochodzi do zalania dwóch lokali i utraty części czynszów. W takiej sytuacji sąd może na podstawie art. 938 § 2 KPC nałożyć na zarządcę grzywnę za brak sprawozdań, a niezależnie od tego uprawnieni mogą dochodzić naprawienia szkody wywołanej zaniechaniem remontu na podstawie § 1.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że grzywna z § 2 zastępuje obowiązek naprawienia szkody - to dwie odrębne konsekwencje, które mogą wystąpić razem. Drugim jest założenie, że zarządca odpowiada za każdy spadek dochodów z nieruchomości; odpowiedzialność wiąże się z nienależytym wykonywaniem obowiązków, a nie z samym niekorzystnym wynikiem gospodarczym. Trzecie nieporozumienie dotyczy terminów: samo spóźnienie nie zawsze prowadzi do grzywny, jeżeli zarządca wykaże usprawiedliwioną przyczynę zwłoki. Wreszcie art. 938 KPC nie określa wysokości grzywny ani trybu dochodzenia odszkodowania - te kwestie wynikają z innych przepisów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego zarządu.