Art. 928.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 928 KPC przewiduje szczególny mechanizm ochrony praw osoby, której miejsce pobytu nie jest znane i której z powodu nieobecności nie można doręczać pism. W takiej sytuacji sąd, działając na wniosek komornika, ustanawia kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Zadaniem kuratora jest dopilnowanie praw tej osoby w toku postępowania, a więc zapewnienie, aby nie została ona pozbawiona możliwości obrony swoich interesów tylko dlatego, że nie da się nawiązać z nią kontaktu. Przepis wprost przewiduje, że raz ustanowiony kurator wykonuje swoje czynności także w interesie innych osób, którym w dalszym toku postępowania nie będzie można dokonać doręczeń. Istnieje jednak wyraźne ograniczenie: kurator może reprezentować równocześnie tylko te osoby, których interesy nie są ze sobą sprzeczne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności w toku egzekucji z nieruchomości, gdzie doręczenia mają duże znaczenie dla ważności kolejnych czynności. Przesłanki są dwie i muszą wystąpić łącznie: nieznane miejsce pobytu danej osoby oraz wynikająca z jej nieobecności niemożność dokonywania doręczeń. Inicjatywa należy do komornika, który składa wniosek do sądu; sąd nie ustanawia kuratora z własnej inicjatywy w ramach tego przepisu. Ustanowienie kuratora pozwala kontynuować postępowanie bez naruszania praw osoby nieobecnej, ponieważ pisma doręcza się wówczas kuratorowi. Jeżeli w dalszym toku sprawy pojawią się kolejne osoby, do których nie można kierować doręczeń, ten sam kurator działa również za nie, o ile ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję z nieruchomości, której współwłaścicielem jest osoba od lat przebywająca za granicą pod nieznanym adresem. Wysyłane pisma wracają jako niedoręczone, a ustalenia adresowe nie przynoszą rezultatu, więc komornik składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora na podstawie art. 928 KPC. Sąd ustanawia kuratora, któremu następnie doręcza się zawiadomienia i postanowienia dotyczące nieobecnego współwłaściciela. Gdy później okaże się, że również inny uczestnik postępowania jest nieosiągalny, ten sam kurator może działać także za niego, chyba że interesy obu osób okażą się sprzeczne - wówczas konieczne będzie ustanowienie odrębnego kuratora.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że kurator z art. 928 KPC zastępuje osobę nieobecną we wszystkich sprawach życiowych; jego rola ogranicza się do konkretnego postępowania i dopilnowania w nim praw tej osoby. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie kuratora z pełnomocnikiem wybranym przez stronę - kurator jest ustanawiany przez sąd, a nie umocowany przez osobę nieobecną. Kolejny błąd polega na przyjmowaniu, że jeden kurator zawsze może reprezentować wszystkich nieobecnych uczestników; przepis wyraźnie zakazuje reprezentowania osób o sprzecznych interesach. Zdarza się także mylne założenie, że sam brak odbioru korespondencji wystarczy do ustanowienia kuratora, podczas gdy konieczne jest, aby miejsce pobytu było nieznane. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.