Art. 923¹.

Co stanowi przepis

Art. 923[1] KPC reguluje szczególną sytuację, w której egzekucja z nieruchomości dotyka majątku wspólnego małżonków, choć tytuł wykonawczy obejmuje tylko jednego z nich. Zgodnie z § 1 tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim wystarcza, aby komornik dokonał samego zajęcia nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego. Jest to jednak uprawnienie ograniczone: dalsze czynności egzekucyjne, a więc przede wszystkim opis i oszacowanie oraz licytacja, są dopuszczalne dopiero na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Przepis rozdziela zatem dwa etapy: zabezpieczające zajęcie oraz właściwą egzekucję prowadzącą do sprzedaży nieruchomości. Paragraf 2 dodaje mechanizm obrony małżonka dłużnika, który może sprzeciwić się zajęciu, oraz określa skutki takiego sprzeciwu dla wierzyciela.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy dłużnik pozostaje w związku małżeńskim, a nieruchomość, z której wierzyciel chce prowadzić egzekucję, należy do majątku wspólnego małżonków. Nie stosuje się jej, gdy nieruchomość stanowi majątek osobisty dłużnika, ponieważ wówczas egzekucja toczy się na zasadach ogólnych. Gdy małżonek dłużnika złoży sprzeciw wobec zajęcia, komornik niezwłocznie zawiadamia o tym wierzyciela. Wierzyciel ma wtedy tydzień na wystąpienie o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, a zaniechanie tego kroku skutkuje umorzeniem egzekucji z zajętej nieruchomości. Przepis ma więc znaczenie porządkujące: chroni małżonka przed egzekucją z majątku wspólnego bez tytułu obejmującego jego osobę, a jednocześnie pozwala wierzycielowi zabezpieczyć nieruchomość przed jej zbyciem.

Przykład

Bank uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko panu Markowi, który wraz z żoną jest właścicielem domu objętego wspólnością majątkową małżeńską. Komornik na wniosek banku zajmuje tę nieruchomość, powołując się na art. 923[1] § 1 KPC, i wpisuje wzmiankę o wszczęciu egzekucji do księgi wieczystej. Żona pana Marka składa sprzeciw wobec zajęcia, wskazując, że nie jest dłużniczką banku. Komornik zawiadamia o tym wierzyciela, który w terminie tygodniowym musi wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności także przeciwko żonie dłużnika; brak takiego wniosku doprowadzi do umorzenia egzekucji z tej nieruchomości.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro doszło do zajęcia, nieruchomość zostanie sprzedana na licytacji na podstawie tytułu przeciwko jednemu małżonkowi. Tak nie jest - bez tytułu wykonawczego przeciwko obojgu małżonkom dalsze czynności są niedopuszczalne. Drugim nieporozumieniem bywa traktowanie sprzeciwu małżonka jako automatycznego zakończenia sprawy; sprzeciw jedynie uruchamia tygodniowy termin dla wierzyciela. Trzecim błędem jest mylenie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi z uznaniem go za dłużnika osobistego - rozszerzenie klauzuli dotyczy odpowiedzialności z majątku wspólnego, a nie powstania nowego długu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena składu majątku i podstaw nadania klauzuli wymaga analizy dokumentów.