Art. 920¹.

Co stanowi przepis

Art. 920(1) KPC rozszerza instytucję wyjawienia majątku na szczególny obszar, jakim są oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych. W § 1 ustawodawca nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów art. 913-917, 919 i 920 KPC do wyjawienia przez dłużnika stanu oszczędności, gdy pojawia się żądanie wydania książeczki oszczędnościowej albo innego dowodu posiadania wkładu. Oznacza to, że tryb, forma i rygory znane z ogólnego postępowania o wyjawienie majątku znajdują zastosowanie także tutaj. Przepis precyzuje ponadto treść obowiązku dłużnika: w wykazie majątku musi on wskazać, czy i jakie oszczędności posiada na rachunku bankowym oraz w jakim banku zostały one zgromadzone. Jeżeli dłużnik nie dysponuje dowodem bankowym, ma obowiązek wskazać osobę, u której ten dowód się znajduje. Paragraf 2 dodaje sankcję: uchylenie się od wydania książeczki oszczędnościowej lub innego odpowiedniego dowodu albo od wskazania osoby, która je posiada, wywołuje takie same skutki jak odmowa złożenia wykazu majątku lub odmowa udzielenia odpowiedzi na pytanie, o czym mowa w art. 916 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy sytuacji, w której w toku egzekucji lub w związku z nią pojawia się potrzeba ustalenia stanu oszczędności dłużnika i uzyskania dokumentu potwierdzającego wkład. Uruchamia się on wtedy, gdy zgłoszone zostaje żądanie wydania książeczki oszczędnościowej albo innego dowodu posiadania wkładu, a dłużnik ma w tym zakresie obowiązki informacyjne. Odesłanie do art. 913-917 KPC oznacza, że stosuje się odpowiednio zasady dotyczące wniosku, wysłuchania dłużnika, przyrzeczenia oraz środków przymusu. Adresatem obowiązku jest dłużnik, a nie bank, choć to bank prowadzi rachunek i przechowuje środki. Przepis obejmuje także przypadek, w którym dokument znajduje się faktycznie u innej osoby, na przykład u członka rodziny lub pełnomocnika.

Przykład

Wierzyciel prowadzi egzekucję wobec dłużnika, który twierdzi, że nie ma żadnych środków. Pojawia się jednak informacja, że dłużnik dysponuje wkładem potwierdzonym książeczką oszczędnościową. W postępowaniu o wyjawienie dłużnik zostaje zobowiązany do podania, czy i jakie oszczędności posiada oraz w jakim banku je zgromadził. Gdy oświadcza, że książeczki nie ma przy sobie, bo przechowuje ją jego siostra, musi wskazać tę osobę; milczenie lub odmowa naraża go na skutki przewidziane w art. 916 KPC.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wystarczy ogólne stwierdzenie "nie mam oszczędności" - art. 920(1) KPC wymaga konkretnych danych o rachunku i banku. Drugie nieporozumienie dotyczy dowodu bankowego: jego brak w rękach dłużnika nie zwalnia z obowiązku, lecz przekształca go w obowiązek wskazania osoby przechowującej dokument. Mylne jest też założenie, że sankcja z § 2 dotyczy wyłącznie jawnego odmówienia - także uchylanie się, czyli zachowanie bierne lub wykrętne, wywołuje skutki odmowy. Nie należy wreszcie utożsamiać tego przepisu z zajęciem rachunku bankowego, bo służy on ustaleniu informacji, a nie samemu zaspokojeniu wierzyciela. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.