Art. 918¹.

Co stanowi przepis

Art. 918(1) KPC przesądza, że jednorazowe złożenie wykazu majątku i przyrzeczenia nie zwalnia dłużnika z tego obowiązku na zawsze. Przepis stanowi, że dłużnik, który złożył przyrzeczenie albo wobec którego zastosowano środki przymusu przewidziane w postępowaniu o wyjawienie majątku, ma obowiązek złożyć nowy wykaz i nowe przyrzeczenie na żądanie wierzyciela. Warunkiem jest upływ okresu jednego roku - liczonego od złożenia przyrzeczenia albo od wyczerpania środków przymusu. Co istotne, żądanie może pochodzić zarówno od tego samego wierzyciela, który wcześniej doprowadził do wyjawienia majątku, jak i od zupełnie innego wierzyciela. Norma ta służy aktualizacji wiedzy o stanie majątkowym dłużnika, ponieważ sytuacja majątkowa zmienia się w czasie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu o wyjawienie majątku, gdy wcześniej doszło już do złożenia przyrzeczenia albo gdy dłużnik odmawiał współpracy i sąd sięgnął po środki przymusu. Kluczową przesłanką jest upływ roku - przed jego upływem dłużnik może skutecznie powołać się na to, że obowiązek został już zrealizowany. Po upływie roku obrona oparta na wcześniejszym wyjawieniu majątku traci znaczenie, ponieważ ustawodawca zakłada, że po takim czasie dane mogły stracić aktualność. Nie jest wymagane wykazanie, że dłużnik nabył nowy majątek; wystarczy sam upływ czasu i żądanie wierzyciela dysponującego odpowiednim tytułem. Przepis nie tworzy przy tym automatyzmu - inicjatywa należy do wierzyciela.

Przykład

Wierzyciel A doprowadził w marcu do wyjawienia majątku przez dłużnika, który złożył wykaz i przyrzeczenie, wskazując jedynie rachunek bankowy z niewielkim saldem. W kolejnym roku, po upływie dwunastu miesięcy od przyrzeczenia, inny wierzyciel - bank B, dysponujący własnym tytułem wykonawczym - składa wniosek o wyjawienie majątku. Dłużnik broni się, twierdząc, że przecież rok wcześniej wszystko już wyjawił. Na podstawie art. 918(1) KPC ta argumentacja nie chroni go, ponieważ minął rok, a żądanie może zgłosić także wierzyciel inny niż pierwotny; dłużnik musi złożyć nowy wykaz i ponowić przyrzeczenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że wyjawienie majątku jest czynnością jednorazową w toku całej egzekucji. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że tylko wierzyciel, który wcześniej uzyskał wyjawienie, może żądać jego powtórzenia - przepis wyraźnie wskazuje również innego wierzyciela. Mylone bywa także liczenie terminu: rok liczy się od złożenia przyrzeczenia albo od wyczerpania środków przymusu, a nie od daty wniosku czy od powstania długu. Wreszcie dłużnicy niekiedy sądzą, że skoro ich sytuacja majątkowa się nie zmieniła, nowy wykaz jest zbędny - obowiązek istnieje niezależnie od tego, czy majątek faktycznie uległ zmianie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.