Art. 917.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 917 KPC dotyczy sytuacji, w której wobec dłużnika zastosowano już środki przymusu w związku z postępowaniem o wyjawienie majątku. Paragraf 1 przewiduje, że nawet po zastosowaniu tych środków dłużnik może w każdej chwili złożyć wykaz majątku i przyrzeczenie, a więc wykonać to, czego wcześniej odmawiał. Jeżeli wobec dłużnika zastosowano areszt, może on domagać się stawienia go przed sąd właśnie w celu dokonania tych czynności. Sąd w takim wypadku działa niezwłocznie i bez wzywania wierzyciela: przyjmuje wykaz, odbiera przyrzeczenie, a następnie zwalnia dłużnika. Paragraf 2 chroni interesy wierzyciela, który nie brał udziału w tych czynnościach - może on żądać ponownego wezwania dłużnika, aby zadać mu pytania zmierzające do wykrycia przedmiotów, do których mogłaby zostać skierowana egzekucja.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się dopiero na etapie, gdy sąd zastosował wobec dłużnika środki przymusu przewidziane w przepisach o wyjawieniu majątku, w tym areszt. Warunkiem skorzystania z uprawnienia z § 1 jest gotowość dłużnika do złożenia wykazu i przyrzeczenia - to on inicjuje czynność, zgłaszając odpowiednie żądanie. Uprawnienie wierzyciela z § 2 aktualizuje się wtedy, gdy nie był on obecny przy przyjmowaniu wykazu i odbieraniu przyrzeczenia, co jest typowe, skoro sąd działa wówczas bez jego wzywania. Jeżeli po ponownym wezwaniu dłużnik się nie stawi, odmówi odpowiedzi na pytania albo odmówi dodatkowego złożenia przyrzeczenia, ponosi skutki określone w artykule poprzedzającym. O tych skutkach dłużnik powinien być pouczony już w wezwaniu na posiedzenie.

Przykład zastosowania

Wobec dłużnika, który mimo wezwania nie złożył wykazu majątku, sąd zastosował areszt. Po dwóch dniach dłużnik zgłasza żądanie doprowadzenia go przed sąd, ponieważ zdecydował się jednak wykazać swój majątek. Sąd niezwłocznie, bez zawiadamiania wierzyciela, przyjmuje wykaz, odbiera przyrzeczenie i zarządza zwolnienie dłużnika. Wierzyciel, który dowiaduje się o tym później i uważa wykaz za niepełny, składa wniosek o ponowne wezwanie dłużnika, aby zapytać go o samochód i wierzytelność wobec kontrahenta, które w wykazie się nie znalazły.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że złożenie wykazu pod presją aresztu nie ma znaczenia procesowego - przeciwnie, art. 917 KPC wprost przewiduje taką możliwość i wiąże z nią zwolnienie dłużnika. Mylne jest też założenie, że wierzyciel traci jakąkolwiek kontrolę nad treścią wykazu tylko dlatego, że nie był obecny przy czynności; § 2 daje mu prawo żądania ponownego wezwania dłużnika. Dłużnicy niekiedy sądzą, że po zwolnieniu z aresztu sprawa jest zamknięta, tymczasem odmowa odpowiedzi na pytania lub niestawiennictwo na kolejnym posiedzeniu ponownie naraża ich na skutki z artykułu poprzedzającego. Warto też pamiętać, że pouczenie o tych skutkach musi znaleźć się w wezwaniu, co ma znaczenie dla oceny prawidłowości czynności sądu. W indywidualnej sprawie egzekucyjnej warto skonsultować się z prawnikiem.