Art. 915.

Co stanowi przepis

Art. 915 KPC reguluje sposób, w jaki sąd prowadzi postępowanie w sprawie wyjawienia majątku dłużnika. Zgodnie z § 1 sąd rozpoznaje wniosek wierzyciela po wezwaniu stron i ich wysłuchaniu, o ile stawią się one na wyznaczony termin. Sama niestawiennictwo strony nie blokuje więc rozpoznania sprawy - sąd ma obowiązek wezwać i umożliwić wypowiedzenie się, ale nie musi czekać, aż strony faktycznie się pojawią. Paragraf 2 nakazuje sądowi odebrać wykaz majątku i przyrzeczenie niezwłocznie, a jedynie w uzasadnionych wypadkach pozwala wyznaczyć dłużnikowi dodatkowy termin, nie dłuższy niż tydzień. Paragraf 3 przyznaje stronom zażalenie na postanowienie w przedmiocie wyjawienia majątku, zastrzegając jednocześnie, że jego wniesienie nie wstrzymuje wykonania postanowienia o wyjawieniu, a sąd może postąpić stosownie do art. 396 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu o wyjawienie majątku, czyli wtedy, gdy wierzyciel - najczęściej po bezskutecznej lub częściowo bezskutecznej egzekucji - domaga się, aby dłużnik ujawnił składniki swojego majątku. Art. 915 KPC wyznacza etap już po złożeniu wniosku: dotyczy przebiegu posiedzenia, terminu odebrania wykazu oraz zaskarżenia rozstrzygnięcia. Znajdzie zastosowanie zarówno wtedy, gdy sąd wniosek uwzględnia, jak i wtedy, gdy go oddala, ponieważ zażalenie przysługuje na postanowienie w przedmiocie wyjawienia majątku. Reguła o niezwłocznym odebraniu wykazu i przyrzeczenia ma zapobiegać przewlekaniu sprawy przez dłużnika, który zwleka z ujawnieniem informacji.

Przykład

Wierzyciel prowadzi egzekucję należności z umowy pożyczki, lecz komornik ustala, że zajęte rachunki są puste, a dłużnik nie wskazuje żadnego majątku. Wierzyciel składa wniosek o wyjawienie majątku, a sąd wyznacza posiedzenie i wzywa obie strony. Dłużnik stawia się, zostaje wysłuchany i sąd zobowiązuje go do złożenia wykazu majątku oraz przyrzeczenia; dłużnik twierdzi jednak, że potrzebuje czasu na zebranie dokumentów dotyczących udziałów w spółce. Sąd, uznając ten wypadek za uzasadniony, wyznacza mu termin tygodniowy, po którym odbiera wykaz i przyrzeczenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że niestawiennictwo dłużnika uniemożliwia rozpoznanie wniosku - z art. 915 § 1 KPC wynika, że sąd wysłuchuje strony tylko wtedy, gdy się stawią. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że złożenie zażalenia automatycznie wstrzymuje skutki postanowienia; przepis wprost stanowi inaczej w odniesieniu do postanowienia o wyjawieniu majątku. Mylące bywa też traktowanie tygodniowego terminu jako standardu - jest to wyjątek, a zasadą pozostaje niezwłoczne odebranie wykazu i przyrzeczenia. Wreszcie, wyjawienie majątku nie zastępuje samej egzekucji, lecz służy jej wsparciu przez ujawnienie składników majątkowych dłużnika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek i skutków procesowych zależy od okoliczności konkretnego postępowania.