Art. 914.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 914 KPC reguluje dwie kwestie techniczne, ale bardzo istotne dla wierzyciela, który chce sięgnąć po instytucję wyjawienia majątku. Po pierwsze, § 1 wskazuje sąd, do którego kieruje się wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku: jest to sąd właściwości ogólnej dłużnika, a więc co do zasady sąd miejsca zamieszkania lub siedziby osoby, przeciwko której toczy się lub ma się toczyć egzekucja. Po drugie, § 2 określa obowiązkowe załączniki do wniosku. Należy dołączyć odpis protokołu zajęcia albo inne dokumenty, z których wynika, że po stronie dłużnika powstał obowiązek wyjawienia majątku. Jeżeli natomiast wniosek składany jest jeszcze przed wszczęciem egzekucji, do wniosku trzeba dołączyć także tytuł wykonawczy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy wierzyciel decyduje się na złożenie wniosku o wyjawienie majątku, niezależnie od tego, czy egzekucja komornicza już się toczy, czy dopiero jest planowana. Art. 914 KPC nie przesądza samodzielnie o tym, czy wyjawienie majątku jest dopuszczalne - materialne przesłanki tej instytucji wynikają z innych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Ten artykuł odpowiada natomiast na pytania: gdzie złożyć pismo i co do niego dołączyć. Właściwość sądu ustalana według miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika ma ułatwić dłużnikowi udział w posiedzeniu, na którym składa on wykaz majątku i przyrzeczenie. Brak wymaganych załączników nie oznacza automatycznego oddalenia wniosku, lecz zwykle prowadzi do wezwania do uzupełnienia braków formalnych.

Przykład

Przedsiębiorca uzyskał prawomocny wyrok zasądzający zapłatę od kontrahenta i skierował sprawę do komornika. Po kilku miesiącach komornik zajął jedynie niewielką kwotę na rachunku bankowym i sporządził protokół zajęcia, z którego wynika, że zajęte składniki nie wystarczą na pokrycie długu. Wierzyciel przygotowuje wniosek o nakazanie wyjawienia majątku i - zgodnie z art. 914 § 1 KPC - kieruje go do sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania dłużnika, a nie do sądu, który wydał wyrok. Do wniosku dołącza odpis protokołu zajęcia; gdyby składał wniosek jeszcze przed wszczęciem egzekucji, musiałby dodatkowo załączyć tytuł wykonawczy, czyli wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest kierowanie wniosku do sądu, przed którym toczyła się sprawa o zapłatę, albo do sądu właściwego dla komornika prowadzącego egzekucję. Art. 914 § 1 KPC jednoznacznie wskazuje sąd właściwości ogólnej dłużnika. Drugim typowym potknięciem jest złożenie samego wniosku bez dokumentów - wierzyciele zakładają, że sąd sam pozyska akta komornicze, tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania podstawy żądania. Mylące bywa też przekonanie, że tytuł wykonawczy trzeba dołączać zawsze; przepis wymaga tego wyłącznie wtedy, gdy wniosek składany jest przed wszczęciem egzekucji. Wreszcie wyjawienie majątku nie zastępuje egzekucji i samo w sobie nie prowadzi do odzyskania pieniędzy, lecz służy ustaleniu składników majątku dłużnika. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dokumentację i właściwość sądu.