Art. 913.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 913 KPC reguluje instytucję wyjawienia majątku, czyli szczególny sposób uzyskania przez wierzyciela informacji o tym, co dłużnik faktycznie posiada. Zgodnie z § 1, jeżeli zajęty w egzekucji majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności albo wierzyciel wykaże, że wskutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał pełnego zaspokojenia, może żądać zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku. Wykaz obejmuje rzeczy wraz ze wskazaniem miejsca, gdzie się znajdują, przypadające dłużnikowi wierzytelności i inne prawa majątkowe, a także informacje o odpłatnych i nieodpłatnych czynnościach prawnych dotyczących rzeczy lub praw o wartości przekraczającej w dniu dokonania czynności minimalne wynagrodzenie za pracę, dokonanych na rzecz osób trzecich w pięcioletnim okresie poprzedzającym wszczęcie egzekucji, jeżeli w ich wyniku dłużnik stał się niewypłacalny albo niewypłacalny w wyższym stopniu. Dłużnik składa też przyrzeczenie według roty wskazanej wprost w przepisie, a zgodnie z § 1(1) wykaz składany jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o czym sąd poucza go przed odebraniem wykazu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawowym polem zastosowania art. 913 KPC jest sytuacja, w której egzekucja już się toczy, lecz zajęty majątek okazuje się niewystarczający lub bezskuteczny. Paragraf 2 dopuszcza jednak wyjawienie majątku również przed wszczęciem egzekucji. Jest to możliwe, gdy wierzyciel uprawdopodobni, że nie uzyska pełnego zaspokojenia ze znanego mu majątku albo z bieżących świadczeń periodycznych przypadających dłużnikowi za okres sześciu miesięcy. Druga podstawa to sytuacja, w której wierzyciel po uzyskaniu tytułu wykonawczego wezwał dłużnika do zapłaty listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. Paragraf 3 nakłada na komornika obowiązki informacyjne wobec strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika: wierzyciela poucza o prawie i sposobie złożenia wniosku, a dłużnika o skutkach wyjawienia majątku, w szczególności o treści przepisu ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczącego wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Przykład

Przedsiębiorca uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko kontrahentowi na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych. Komornik zajął rachunek bankowy, na którym znajdowało się kilkaset złotych, i poinformował, że innych składników majątku nie ustalił. Wierzyciel składa wniosek o zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku, powołując się na to, że zajęty majątek nie rokuje zaspokojenia należności. Dłużnik zostaje wezwany do złożenia wykazu i przyrzeczenia, przy czym musi ujawnić także darowiznę samochodu na rzecz członka rodziny dokonaną trzy lata wcześniej, jeżeli wartość pojazdu przekraczała wówczas minimalne wynagrodzenie, a czynność pogłębiła jego niewypłacalność.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wyjawienie majątku jest możliwe dopiero po formalnym umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej. Art. 913 KPC nie stawia takiego wymogu, a § 2 pozwala złożyć wniosek nawet przed wszczęciem egzekucji, o ile spełniona jest jedna ze wskazanych tam przesłanek. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie wykazu jako niezobowiązującego oświadczenia - składany jest on pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie oraz połączony z przyrzeczeniem o ustawowo określonej treści. Mylnie zakłada się także, że wykaz obejmuje wyłącznie rzeczy; przepis wymienia również wierzytelności, inne prawa majątkowe oraz wskazane w nim czynności prawne z ostatnich pięciu lat. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek wniosku zależy od okoliczności konkretnego postępowania.