Art. 910².

Co stanowi przepis

Art. 910(2) KPC reguluje skutki zajęcia tzw. innego prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, czyli prawa, które nie jest ani wynagrodzeniem za pracę, ani rachunkiem bankowym, ani nieruchomością. Zgodnie z § 1 z mocy samego zajęcia wierzyciel egzekwujący może wykonywać wszelkie uprawnienia majątkowe dłużnika wynikające z zajętego prawa, o ile są one niezbędne do zaspokojenia wierzyciela w drodze egzekucji. Wierzyciel może również podejmować wszelkie działania, które służą zachowaniu zajętego prawa, a więc czynności zapobiegające jego utracie, wygaśnięciu lub obniżeniu wartości. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że jeżeli powstaje potrzeba realizacji innych uprawnień niż te wskazane w § 1, sąd ustanawia zarządcę - na wniosek dłużnika, wierzyciela albo z urzędu. Do takiego zarządcy stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w egzekucji z nieruchomości, co określa zakres jego obowiązków, nadzór sądu i zasady rozliczeń.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis wchodzi w grę po dokonaniu skutecznego zajęcia innego prawa majątkowego przez komornika. Chodzi o prawa takie jak udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, wierzytelności z umów, prawa z papierów wartościowych, prawa własności przemysłowej czy udział w prawie majątkowym. Uprawnienia wierzyciela z § 1 mają charakter służebny wobec celu egzekucji - nie służą prowadzeniu cudzych spraw w interesie wierzyciela, lecz zaspokojeniu jego roszczenia i utrzymaniu wartości zajętego prawa. Gdy niezbędne jest podejmowanie czynności wykraczających poza ten zakres, na przykład bieżące zarządzanie prawem lub prowadzenie związanej z nim działalności, konieczne jest sięgnięcie po instytucję zarządcy z § 2. Sąd może działać także z urzędu, jeżeli dostrzeże taką potrzebę w toku postępowania.

Przykład

Komornik zajął udziały dłużnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na wniosek wierzyciela, który dysponuje tytułem wykonawczym. Na podstawie art. 910(2) § 1 KPC wierzyciel może wykonywać te uprawnienia majątkowe z udziałów, które prowadzą do zaspokojenia jego wierzytelności, na przykład odebrać przypadającą dłużnikowi dywidendę czy podjąć czynności chroniące udziały przed umorzeniem. Jeżeli jednak okaże się, że dla ochrony wartości udziałów konieczne jest stałe wykonywanie szerszych uprawnień, w tym takich, które nie mieszczą się w § 1, wierzyciel lub dłużnik może złożyć wniosek o ustanowienie zarządcy. Sąd ustanawia wówczas zarządcę, którego pozycję kształtują odpowiednio stosowane przepisy o zarządzie w egzekucji z nieruchomości.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że zajęcie prawa czyni wierzyciela jego właścicielem lub pozwala mu swobodnie nim rozporządzać - tak nie jest, dłużnik pozostaje uprawnionym, a wierzyciel działa wyłącznie w granicach wyznaczonych celem egzekucji. Drugie nieporozumienie dotyczy zakresu § 1: nie obejmuje on wszystkich uprawnień, lecz tylko te niezbędne do zaspokojenia i do zachowania prawa. Mylne jest też założenie, że zarządca powstaje automatycznie po zajęciu - jego ustanowienie wymaga postanowienia sądu. Wreszcie warto pamiętać, że wniosek o zarządcę może złożyć także dłużnik, co bywa istotne, gdy zajęte prawo wymaga aktywnego zarządzania. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.