Art. 908¹.

Co stanowi przepis

Art. 908(1) KPC dotyczy szczególnej sytuacji, w której majątkiem dłużnika podlegającym egzekucji jest suma pieniężna zdeponowana na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Paragraf 1 nakazuje stosować odpowiednio przepisy działu o egzekucji z innych wierzytelności i praw, przy czym możliwość zajęcia trwa dopóty, dopóki suma ta nie zostanie objęta planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji - wystarczy, że plan ten jest jeszcze nieprawomocny. Zajęcie kieruje się nie do banku, lecz do organu będącego dysponentem sumy zgromadzonej w depozycie. Paragraf 2 rozstrzyga kwestię zbiegu egzekucji albo egzekucji i zabezpieczenia, wprowadzając zasadę, że to organ dysponujący sumą uznaje się za tego, który dokonał zajęcia jako pierwszy; do tego organu stosuje się odpowiednio art. 896 § 2 KPC o obowiązkach dłużnika zajętej wierzytelności. Paragraf 3 nakazuje przy podziale uwzględnić przepisy właściwe dla sposobu egzekucji, w wyniku którego suma trafiła do depozytu, a paragraf 4 wyłącza zajęcie sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości oraz egzekucji, do której przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w toku wcześniejszego postępowania pieniądze należące do dłużnika zostały złożone na rachunku depozytowym Ministra Finansów i nadal tam pozostają. Przesłanką dopuszczalności zajęcia jest to, że suma nie została jeszcze objęta planem podziału - moment sporządzenia planu wyznacza granicę czasową działania komornika w tym trybie. Konieczne jest także skierowanie zajęcia do właściwego adresata, czyli organu, który faktycznie dysponuje zdeponowaną kwotą. Wyłączenie z § 4 powoduje, że sumy pochodzące z egzekucji z nieruchomości oraz z postępowań traktowanych analogicznie nie mogą być w ten sposób zajęte, choć nadal można zająć wierzytelność dłużnika o zwrot kwoty przypadającej mu według planu podziału.

Przykład

Wobec przedsiębiorcy prowadzona była egzekucja z ruchomości, a uzyskana kwota została złożona na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Inny wierzyciel, dysponujący własnym tytułem wykonawczym, składa wniosek o egzekucję i komornik kieruje zajęcie do organu będącego dysponentem tej sumy, ponieważ plan podziału nie został jeszcze sporządzony. Dochodzi do zbiegu egzekucji, przy czym zgodnie z art. 908(1) § 2 KPC przyjmuje się, że pierwszeństwo zajęcia przypada organowi dysponującemu sumą. Podział następuje z uwzględnieniem przepisów właściwych dla sposobu egzekucji, w którym pieniądze zostały uzyskane.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest kierowanie zajęcia do sądu lub do banku prowadzącego rachunek zamiast do organu będącego dysponentem sumy. Mylnie przyjmuje się też, że dopiero prawomocny plan podziału zamyka drogę do zajęcia - przepis wyraźnie wskazuje, że wystarczy plan nieprawomocny. Kolejnym nieporozumieniem jest sądzenie, że zakaz z § 4 wyłącza wszelkie działania wierzyciela wobec sum z egzekucji z nieruchomości, podczas gdy dopuszczalne pozostaje zajęcie wierzytelności o zwrot kwoty przypadającej dłużnikowi. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.