Art. 894.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 894 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej normy prawnej. W tekście ustawy pozostaje wyłącznie sam numer artykułu wraz z adnotacją "(uchylony)", bez treści merytorycznej. Taki zabieg legislacyjny jest standardem w polskiej technice prawodawczej: ustawodawca nie usuwa numeru z ustawy, lecz pozostawia go jako pustą pozycję. Dzięki temu numeracja pozostałych artykułów nie ulega przesunięciu, a wcześniejsze odesłania, publikacje i dokumenty zachowują czytelność. Z art. 894 KPC nie można zatem obecnie wywodzić żadnych praw ani obowiązków procesowych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 894 KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy toczącej się według aktualnego stanu prawnego. Przepis, który utracił moc, przestaje być podstawą rozstrzygnięć od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, chyba że przepisy przejściowe tej ustawy przewidują odmienne rozwiązanie. Właśnie dlatego przy analizie starszych spraw, w szczególności postępowań wszczętych przed nowelizacją, konieczne jest sięgnięcie do przepisów intertemporalnych, które wskazują, którą wersję ustawy stosuje się do danego etapu postępowania. W praktyce uchylone jednostki redakcyjne zachowują znaczenie przede wszystkim historyczne i pomocnicze - pozwalają zrozumieć kierunek zmian oraz odczytać starsze orzecznictwo i piśmiennictwo. Osoba korzystająca z tekstu ustawy powinna zawsze sprawdzić, czy dysponuje wersją ujednoliconą uwzględniającą wszystkie nowelizacje.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący sprawę o zapłatę znajduje w starszym poradniku odwołanie do art. 894 KPC i próbuje oprzeć na nim pismo procesowe. Po otwarciu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego widzi jednak wyłącznie adnotację "(uchylony)", bez jakiejkolwiek treści. W takiej sytuacji powoływanie się na ten artykuł byłoby bezskuteczne, ponieważ sąd stosuje przepisy obowiązujące. Prawidłowym działaniem jest ustalenie, która ustawa nowelizująca uchyliła ten artykuł, a następnie sprawdzenie, czy jego materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej, czy też ustawodawca całkowicie zrezygnował z danej regulacji.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w ustawie, to przepis wciąż w jakimś zakresie obowiązuje. Tak nie jest - pusta pozycja pełni wyłącznie funkcję porządkową. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne zakładanie, że uchylenie oznacza likwidację całej instytucji prawnej; równie często treść zostaje jedynie przeniesiona w inne miejsce ustawy lub do odrębnego aktu. Trzecim problemem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków i wzorów pism, w których wciąż pojawiają się odesłania do nieobowiązujących przepisów. Warto również pamiętać, że starsze komentarze i opracowania mogą omawiać art. 894 KPC w brzmieniu, które dziś nie ma już mocy prawnej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona postępowania wszczętego przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.