Art. 895.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 895 KPC wskazuje, do którego komornika należy prowadzenie egzekucji według przepisów działu dotyczącego egzekucji z innych wierzytelności i praw majątkowych. Zasadą wyrażoną w § 1 jest właściwość komornika przy sądzie właściwości ogólnej dłużnika, czyli - co do zasady - sądzie miejsca zamieszkania lub siedziby osoby, przeciwko której toczy się postępowanie egzekucyjne. Jeżeli nie ma podstaw do oznaczenia takiego sądu, przepis nakazuje sięgnąć do właściwości ogólnej osoby zobowiązanej względem dłużnika, a więc podmiotu, który ma wobec dłużnika spełnić świadczenie. Gdy również takiej osoby nie da się wskazać, egzekucja należy do komornika sądu, w którego okręgu znajduje się przedmiot świadczenia lub prawa. Paragraf 2 wprowadza odrębną regułę dla praw, których wykonanie wiąże się z posiadaniem dokumentu - właściwy jest wtedy komornik sądu, w którego okręgu dokument się znajduje. Paragraf 3 przewiduje natomiast, że na podstawie wniosku o wszczęcie egzekucji z ruchomości komornik dokona także zajęcia wierzytelności lub innych praw majątkowych związanych z posiadaniem dokumentu, jeżeli dokument znajduje się w posiadaniu dłużnika.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wówczas, gdy wierzyciel kieruje egzekucję do składników majątku innych niż nieruchomości, ruchomości czy wynagrodzenie za pracę - a więc do wierzytelności i praw majątkowych, w tym praw udziałowych czy roszczeń przysługujących dłużnikowi wobec osób trzecich. Reguły kolejnościowe z § 1 uruchamiają się etapami: dopiero brak możliwości ustalenia właściwości ogólnej dłużnika pozwala sięgnąć po kolejne kryterium. Paragraf 2 znajduje zastosowanie do praw inkorporowanych w dokumencie, gdy bez fizycznego władania dokumentem wykonanie prawa nie jest możliwe. Z kolei § 3 ma znaczenie praktyczne przy czynnościach terenowych komornika, gdy w toku zajęcia ruchomości ujawnia się dokument dłużnika, z którym wiąże się określone prawo majątkowe.

Przykład

Wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi zamieszkałemu w danym mieście i chce skierować egzekucję do wierzytelności, jaką dłużnik ma wobec swojego kontrahenta z innego województwa. Zgodnie z art. 895 § 1 KPC wniosek kieruje do komornika działającego przy sądzie właściwości ogólnej dłużnika, a nie kontrahenta. Gdyby jednak miejsca zamieszkania dłużnika nie dało się ustalić, właściwy byłby komornik sądu właściwości ogólnej kontrahenta jako osoby zobowiązanej względem dłużnika. Jeżeli natomiast w mieszkaniu dłużnika komornik zajmuje ruchomości i znajduje dokument, z którego posiadaniem wiąże się prawo majątkowe, może dokonać zajęcia tego prawa na podstawie § 3.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że egzekucję z wierzytelności prowadzi zawsze komornik właściwy dla dłużnika zajętej wierzytelności, czyli osoby zobowiązanej wobec dłużnika - to kryterium ma charakter jedynie pomocniczy. Mylące bywa też traktowanie miejsca położenia przedmiotu świadczenia jako reguły podstawowej, podczas gdy jest ono ostatnim kryterium. Nie należy wreszcie zakładać, że zajęcie prawa związanego z dokumentem wymaga odrębnego wniosku - § 3 pozwala komornikowi działać na podstawie wniosku o egzekucję z ruchomości. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.