Co stanowi przepis
Art. 893² KPC reguluje postępowanie sądowe w sprawie umorzenia książeczki oszczędnościowej, do którego dochodzi w związku z egzekucją z rachunku bankowego prowadzonego w formie takiej książeczki. Zgodnie z § 1 sąd rozpoznaje wniosek o umorzenie na zasadach i w trybie przewidzianych w przepisach o umarzaniu utraconych dokumentów, a więc nie tworzy się tu odrębnej, samodzielnej procedury. Przepis wprowadza istotne ograniczenie zakresu badania sprawy: w tym postępowaniu nie mogą być zgłaszane zarzuty dotyczące zasadności roszczenia wierzyciela. Koszty postępowania obciążają właściciela książeczki, a odpis prawomocnego postanowienia sąd przesyła właściwemu oddziałowi banku. Paragraf 2 opisuje skutki rozstrzygnięcia: po umorzeniu bank wystawia nową książeczkę i po odpisaniu z niej środków do wysokości należności wskazanej w tytule wykonawczym wraz z kosztami egzekucyjnymi wydaje ją właścicielowi.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy egzekucja jest kierowana do środków zgromadzonych na rachunku, dla którego wystawiono książeczkę oszczędnościową, a sam dokument nie został przedstawiony bankowi lub komornikowi. Bez umorzenia książeczki bank nie może swobodnie rozliczyć środków, ponieważ dokument potwierdza stan rachunku i uprawnienia posiadacza. Wniosek o umorzenie kieruje się do sądu, który stosuje przepisy o umarzaniu utraconych dokumentów. Art. 893² KPC znajduje zastosowanie także w sytuacji odwrotnej: gdy wniosek nie zostaje uwzględniony, bank niezwłocznie odwołuje wstrzymanie wypłat z rachunku, na który wystawiono dowód imienny, i zawiadamia o tym właściciela.
Przykład
Komornik prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikowi, który ma oszczędności na rachunku potwierdzonym książeczką oszczędnościową, lecz samego dokumentu nie wydaje. Aby możliwe było rozliczenie środków, składany jest wniosek o umorzenie książeczki, który sąd rozpoznaje w trybie właściwym dla utraconych dokumentów. Dłużnik podnosi w tym postępowaniu, że dług dawno się przedawnił, jednak sąd nie bada tego zarzutu, ponieważ art. 893² § 1 KPC wprost tego zakazuje. Po uprawomocnieniu się postanowienia bank wystawia nową książeczkę, odpisuje z niej kwotę należności wraz z kosztami egzekucyjnymi i wydaje dokument właścicielowi z pozostałym saldem.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie postępowania o umorzenie książeczki jako okazji do kwestionowania długu - do tego służą inne środki, na przykład powództwo przeciwegzekucyjne lub skarga na czynności komornika. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że koszty tego postępowania poniesie wierzyciel; przepis wprost obciąża nimi właściciela książeczki. Nie jest też trafne założenie, że umorzenie oznacza utratę wszystkich środków - bank wystawia nową książeczkę, a odpisaniu podlega jedynie kwota wynikająca z tytułu wykonawczego wraz z kosztami egzekucyjnymi. Wreszcie odmowa umorzenia nie utrwala blokady wypłat, ponieważ bank ma obowiązek niezwłocznie ją odwołać i powiadomić właściciela. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
