Co stanowi przepis
Art. 893 KPC jest typowym przepisem odsyłającym. Nie tworzy on samodzielnej, nowej normy, lecz nakazuje stosować odpowiednio do skutków zajęcia trzy przepisy zamieszczone wcześniej w Kodeksie postępowania cywilnego, to jest art. 885, art. 887 i art. 888. Odesłanie ma charakter "odpowiedni", co oznacza, że wskazane przepisy stosuje się z uwzględnieniem odmienności stosunku prawnego, którego dotyczy zajęcie, a niekiedy z konieczną modyfikacją albo w ogóle nie stosuje się ich, jeżeli byłoby to nie do pogodzenia z charakterem zajętego prawa. Dzięki takiej technice ustawodawca uniknął powtarzania rozbudowanych regulacji i zapewnił jednolitość skutków zajęcia w egzekucji. W praktyce sięga się więc łącznie po art. 893 KPC oraz po treść przepisów, do których on odsyła.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy komornik dokonał zajęcia w toku postępowania egzekucyjnego i pojawia się pytanie, jakie są prawne następstwa tej czynności. Chodzi przede wszystkim o trzy grupy zagadnień: skuteczność rozporządzeń dokonanych przez dłużnika po zajęciu wobec wierzyciela egzekwującego, uprawnienie wierzyciela do wykonywania praw dłużnika wobec podmiotu zobowiązanego oraz zasady przekazywania zajętych sum. Art. 893 KPC działa automatycznie, z mocy prawa, i nie wymaga odrębnego postanowienia sądu ani osobnego wniosku strony. Znaczenie odesłania ujawnia się także wtedy, gdy podmiot zobowiązany nie wykonuje obowiązków wynikających z zajęcia.
Przykład
Komornik prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikowi i dokonuje zajęcia. Dłużnik, chcąc uniknąć egzekucji, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu zawiera z osobą trzecią umowę, na mocy której rozporządza zajętą należnością. W relacji z wierzycielem egzekwującym takie rozporządzenie nie odniesie zamierzonego skutku, ponieważ przez odesłanie z art. 893 KPC stosuje się odpowiednio zasady dotyczące skutków zajęcia. Jeżeli natomiast podmiot zobowiązany mimo zajęcia nie przekazuje należnych kwot, wierzyciel może korzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach, do których odsyła art. 893 KPC.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 893 KPC sam w sobie "nic nie reguluje" i można go pominąć - w rzeczywistości to on decyduje o katalogu skutków zajęcia. Drugim jest odczytywanie odesłania jako stosowania wskazanych przepisów wprost, podczas gdy ustawa wyraźnie mówi o stosowaniu odpowiednim. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że rozporządzenie dokonane przez dłużnika po zajęciu jest bezwzględnie nieważne wobec wszystkich - skutek dotyczy relacji z wierzycielem egzekwującym. Czwartym częstym błędem jest bierność podmiotu zobowiązanego, który błędnie sądzi, że wystarczy poinformować komornika, bez wstrzymania wypłat na rzecz dłużnika. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze co do zakresu zajęcia, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.