Art. 892.

Co stanowi przepis

Art. 892 KPC dotyczy konsekwencji, jakie ponosi bank, gdy nie wykona prawidłowo obowiązków nałożonych na niego w związku z egzekucją z rachunków bankowych. Zgodnie z § 1 bank, który naruszył przepisy dotyczące tych obowiązków, odpowiada za szkodę wyrządzoną przez to wierzycielowi. Chodzi więc o odpowiedzialność odszkodowawczą wobec wierzyciela prowadzącego egzekucję, a nie wobec dłużnika. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że przepisy art. 886 KPC stosuje się odpowiednio do pracowników banku winnych niezgodnego z prawem dokonania wypłaty z zajętego rachunku bankowego, co oznacza możliwość zastosowania wobec nich sankcji przewidzianej w tamtym przepisie. Norma ta ma charakter dyscyplinujący: instytucja finansowa i jej personel mają traktować zajęcie rachunku jako wiążące polecenie, którego zignorowanie rodzi realne skutki.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po dokonaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w toku egzekucji. Warunkiem odpowiedzialności z § 1 jest naruszenie przez bank przepisów regulujących jego obowiązki w tym zakresie, powstanie szkody po stronie wierzyciela oraz związek między naruszeniem a szkodą - przepis mówi wprost o szkodzie wyrządzonej "przez to". Typowe naruszenia to niezastosowanie się do zajęcia, dopuszczenie do wypłaty środków objętych zajęciem czy nieprzekazanie ich zgodnie z obowiązkiem. Paragraf 2 wymaga dodatkowo, aby konkretny pracownik był winny niezgodnego z prawem dokonania wypłaty z zajętego rachunku. Art. 892 KPC nie tworzy odrębnego trybu wewnątrz postępowania egzekucyjnego dla roszczenia odszkodowawczego - przesądza samą zasadę odpowiedzialności banku.

Przykład

Komornik zajmuje rachunek bankowy dłużnika, na którym znajdują się środki wystarczające na pokrycie znacznej części długu. Mimo doręczenia zajęcia bank realizuje dyspozycję dłużnika i wypłaca mu te pieniądze, a dłużnik natychmiast je wydaje. Wierzyciel, który przy prawidłowym działaniu banku odzyskałby tę kwotę, ponosi szkodę odpowiadającą utraconym środkom. W takiej sytuacji podstawą jego roszczenia wobec banku jest art. 892 § 1 KPC, a wobec pracownika, który świadomie dopuścił do wypłaty, może znaleźć zastosowanie § 2 tego artykułu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sam fakt niewyegzekwowania długu oznacza automatyczną odpowiedzialność banku - konieczne jest wykazanie naruszenia obowiązków i wynikającej z niego szkody. Drugim jest zakładanie, że przepis chroni dłużnika; jego treść wskazuje wyraźnie na szkodę wierzyciela. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie sankcji z § 2 z odszkodowaniem - odpowiednie stosowanie art. 886 KPC do winnych pracowników to odrębny mechanizm, niezastępujący roszczenia odszkodowawczego wobec banku. Wreszcie odpowiedzialność banku nie zwalnia dłużnika z obowiązku spełnienia świadczenia, lecz stanowi dodatkową ochronę wierzyciela. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie rozmiaru szkody i sposobu jej wykazania, warto skonsultować się z prawnikiem.