Art. 891².

Co stanowi przepis

Art. 891(2) KPC rozstrzyga sytuację, w której dłużnik pozostający w związku małżeńskim ma rachunek bankowy prowadzony wspólnie z małżonkiem. Zgodnie z § 1, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko samemu dłużnikowi można prowadzić egzekucję z takiego rachunku wspólnego, mimo że jego współposiadaczem jest osoba, przeciwko której tytuł nie został wystawiony. Oznacza to, że komornik nie musi legitymować się tytułem wykonawczym skierowanym także przeciwko małżonkowi, aby zająć środki zgromadzone na rachunku wspólnym. Paragraf 2 wprowadza jednak przeciwwagę dla tego uprawnienia: małżonek dłużnika zachowuje prawo obrony w drodze powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. Powództwo takie jest uzasadnione, gdy na rachunku zgromadzono środki, które nie wchodzą do majątku osobistego dłużnika, albo środki niepochodzące z pobranego przez dłużnika wynagrodzenia za pracę, dochodów z innej działalności zarobkowej, a także z korzyści z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie okoliczności: dłużnik pozostaje w związku małżeńskim oraz rachunek bankowy, z którego prowadzona jest egzekucja, jest rachunkiem wspólnym dłużnika i jego małżonka. Nie ma znaczenia, jaki ustrój majątkowy łączy małżonków ani w jakich proporcjach faktycznie wpłacali oni środki na rachunek - dla dopuszczalności samego zajęcia wystarcza formalny status rachunku jako wspólnego. Art. 891(2) KPC nie tworzy natomiast nowej podstawy odpowiedzialności małżonka za dług; reguluje wyłącznie technikę prowadzenia egzekucji z określonego składnika. Ochrona interesów małżonka została przesunięta na etap późniejszy, czyli do postępowania wywołanego powództwem przeciwegzekucyjnym, w którym to małżonek wykazuje pochodzenie i charakter zajętych środków.

Przykład

Wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko panu Markowi z tytułu niespłaconej pożyczki. Komornik ustalił, że pan Marek posiada rachunek prowadzony wspólnie z żoną i dokonał jego zajęcia, powołując się na art. 891(2) § 1 KPC. Żona dłużnika twierdzi, że znaczna część zgromadzonych pieniędzy pochodzi z darowizny otrzymanej przez nią od rodziców, a więc nie wchodzi do majątku osobistego męża ani nie stanowi jego wynagrodzenia za pracę czy dochodu z działalności zarobkowej. W takiej sytuacji może ona wytoczyć powództwo o zwolnienie tych środków od egzekucji i przedstawić dowody potwierdzające ich źródło.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że zajęcie rachunku wspólnego automatycznie czyni małżonka dłużnikiem lub że wierzyciel może dochodzić od niego zapłaty. Tak nie jest - przepis dotyczy wyłącznie sposobu egzekucji, a nie zakresu odpowiedzialności. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że bank sam podzieli środki według udziałów małżonków; bank realizuje zajęcie, a rozstrzyganie sporu o pochodzenie pieniędzy należy do sądu. Mylne jest też przekonanie, że wystarczy zgłosić zastrzeżenia komornikowi - konieczne jest wytoczenie powództwa o zwolnienie od egzekucji, przy zachowaniu terminów przewidzianych dla tego rodzaju powództw. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena charakteru zgromadzonych środków wymaga analizy konkretnych okoliczności.