Art. 891¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 891[1] KPC przesądza, że tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko jednemu dłużnikowi pozwala zająć wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego wspólnie dla tego dłużnika i osób trzecich. Samo zajęcie obejmuje więc cały rachunek, ale dalsze czynności egzekucyjne prowadzi się już wyłącznie do udziału przypadającego dłużnikowi, ustalanego stosownie do treści umowy rachunku bankowego. To dłużnik ma obowiązek przedłożyć komornikowi tę umowę w terminie tygodnia od daty zajęcia, a w razie bierności stosuje się odpowiednio przepisy o wyjawieniu majątku. Jeżeli umowa nie określa wysokości udziałów albo dłużnik jej nie przedłoży, przepis wprowadza domniemanie, że udziały współposiadaczy są równe. Po ustaleniu udziału dłużnika pozostałe udziały zwalnia się od egzekucji. Paragraf 2 dodaje, że przy zajęciu rachunku wspólnego wspólników spółki cywilnej komornik zawiadamia pozostałych wspólników.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy egzekucja z rachunku bankowego dotyczy konta, którego dłużnik nie jest jedynym posiadaczem. Typowo chodzi o rachunki małżonków, rachunki prowadzone wspólnie dla rodziców i dorosłych dzieci, dla osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a także o rachunki wspólników spółki cywilnej. Warunkiem jest istnienie tytułu wykonawczego skierowanego przeciwko konkretnemu dłużnikowi - przepis nie pozwala prowadzić egzekucji z majątku współposiadaczy, lecz jedynie umożliwia dotarcie do części środków przypadającej dłużnikowi. Mechanizm z art. 891[1] KPC uruchamia się z chwilą zajęcia, a kluczowy jest tygodniowy termin na przedłożenie umowy rachunku.

Przykład

Pan Adam ma wspólny rachunek z siostrą, na który obydwoje wpłacają pieniądze. Komornik, dysponując tytułem wykonawczym przeciwko panu Adamowi, zajmuje wierzytelność z całego rachunku i wzywa go do przedłożenia umowy. Pan Adam w ciągu tygodnia dostarcza umowę, z której wynika określony udział w rachunku, więc dalsza egzekucja obejmuje tylko tę część, a udział siostry zostaje zwolniony. Gdyby pan Adam umowy nie przedłożył, komornik przyjąłby domniemanie równych udziałów, czyli po połowie, a dodatkowo mogłyby znaleźć zastosowanie przepisy o wyjawieniu majątku.

Częste nieporozumienia

Współposiadacze rachunku często sądzą, że zajęcie wspólnego konta jest z góry niedopuszczalne - przepis wprost na nie zezwala, ograniczając jedynie zakres dalszych czynności. Mylne jest też przekonanie, że komornik sam ustali proporcje wpłat; ustalenie opiera się na treści umowy albo na domniemaniu równych udziałów, a nie na historii przelewów. Bagatelizowanie tygodniowego terminu bywa kosztowne, bo brak umowy prowadzi do przyjęcia udziałów równych, nawet gdy faktyczny wkład dłużnika był mniejszy. Wreszcie zawiadomienie wspólników spółki cywilnej z § 2 nie jest zgodą na egzekucję z ich majątku, lecz informacją o dokonanym zajęciu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.