Art. 891.

Co stanowi przepis

Art. 891 KPC reguluje sytuację, w której na tym samym rachunku bankowym dłużnika spotykają się zajęcia dokonane przez dwa różne rodzaje organów egzekucyjnych: sądowy (komornik) oraz administracyjny (np. organ podatkowy czy ZUS). Przepis dotyczy wyłącznie przypadku, gdy środki zgromadzone na rachunku nie wystarczają na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności. Zgodnie z § 1 bank wypłaca środki na rzecz tego organu, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a jeżeli ustalenie pierwszeństwa nie jest możliwe - na rzecz organu prowadzącego egzekucję należności w wyższej kwocie. Niezależnie od wypłaty bank ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić właściwe organy egzekucyjne o zbiegu egzekucji, wskazując daty doręczenia zawiadomień o zajęciach oraz wysokość należności objętych zajęciami. Paragraf 2 wprowadza wyjątek: przy zbiegu z egzekucją świadczeń, o których mowa w art. 773 § 2(1) KPC, bank wypłaca środki na rzecz sądowego organu egzekucyjnego i w zawiadomieniu wskazuje charakter egzekwowanych świadczeń.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się dopiero wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tego samego rachunku bankowego oraz saldo rachunku nie pokrywa wszystkich dochodzonych kwot. Jeżeli środków wystarcza na zaspokojenie obu zajęć, problem pierwszeństwa w ogóle nie powstaje, bo bank realizuje oba zajęcia. Art. 891 KPC adresowany jest przede wszystkim do banku jako podmiotu wykonującego zajęcie wierzytelności z rachunku. Komornik, dokonując zajęcia, ma obowiązek pouczyć bank o treści tej regulacji, co wynika wprost z końcowej części § 1. Reguła szczególna z § 2 wchodzi w grę, gdy egzekucja sądowa dotyczy świadczeń o uprzywilejowanym charakterze wskazanych w art. 773 § 2(1) KPC.

Przykład

Na rachunku bankowym przedsiębiorcy znajduje się 4 000 zł. W poniedziałek bank otrzymuje zawiadomienie komornika sądowego o zajęciu na poczet należności 10 000 zł, a w środę zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego o zajęciu na poczet 15 000 zł. Ponieważ środki nie wystarczają na pokrycie obu należności, bank wypłaca 4 000 zł organowi, który zajął rachunek jako pierwszy, czyli komornikowi. Jednocześnie bank zawiadamia oba organy o zbiegu egzekucji, podając daty doręczenia zawiadomień i wysokość należności, co pozwala im rozstrzygnąć dalszy tok postępowania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wypłata na rzecz organu, który zajął rachunek wcześniej, przesądza ostatecznie o losie całego postępowania - art. 891 KPC rozwiązuje jedynie doraźnie kwestię wypłaty środków, a właściwość organu przy zbiegu wynika z odrębnych przepisów. Drugie nieporozumienie polega na przyjmowaniu, że decyduje data wystawienia zajęcia; przepis odwołuje się do daty doręczenia zawiadomienia bankowi. Trzeci błąd to pomijanie obowiązku informacyjnego banku, który jest odrębny od samej wypłaty. Warto też pamiętać, że reguła wyższej kwoty ma charakter posiłkowy i stosuje się ją tylko wtedy, gdy pierwszeństwa nie da się ustalić. W indywidualnej sprawie dotyczącej zbiegu egzekucji warto skonsultować się z prawnikiem.