Art. 878.

Co stanowi przepis

Art. 878 KPC reguluje sytuację, w której osoba faktycznie władająca rzeczą sprzedaną w toku egzekucji nie chce jej oddać temu, kto ją nabył. Przepis wskazuje dwie kategorie podmiotów: dłużnika, czyli osobę, przeciwko której prowadzona jest egzekucja, oraz dozorcę, czyli osobę, której komornik powierzył pieczę nad zajętym mieniem. Jeżeli którakolwiek z tych osób odmawia wydania rzeczy nabywcy, komornik na wniosek nabywcy postąpi tak, jak przy egzekucji roszczeń niepieniężnych. Oznacza to, że nabywca nie musi wszczynać odrębnego procesu o wydanie rzeczy ani uzyskiwać osobnego tytułu wykonawczego - działa w ramach już toczącego się postępowania egzekucyjnego. Kluczowe jest jednak to, że komornik nie działa tu z urzędu, lecz dopiero po złożeniu wniosku przez nabywcę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 878 KPC znajduje zastosowanie po skutecznym nabyciu rzeczy ruchomej w postępowaniu egzekucyjnym, a więc gdy nabywca ma już prawo do jej odebrania. Przesłanką uruchomienia tego trybu jest faktyczna odmowa wydania rzeczy - czynna, wyrażona wprost, albo bierna, polegająca na unikaniu kontaktu i niewydawaniu przedmiotu. Przepis obejmuje wyłącznie dłużnika i dozorcę, a więc osoby, które w toku egzekucji miały rzecz w swoim władaniu na podstawie stosunku prawnego lub decyzji komornika. Jeżeli rzecz znalazła się we władaniu osoby trzeciej, która nie pełni funkcji dozorcy, sytuacja prawna jest bardziej złożona i uproszczony tryb z art. 878 KPC może nie wystarczyć. Konieczne jest również zachowanie formy wniosku, ponieważ bez inicjatywy nabywcy komornik nie podejmie dalszych czynności.

Przykład

Pan Marek wylicytował w egzekucji komorniczej maszynę stolarską należącą do dłużnika prowadzącego warsztat. Po uprawomocnieniu się nabycia i zapłacie ceny zgłasza się po odbiór sprzętu, jednak dłużnik oświadcza, że maszyny nie wyda, bo jest mu potrzebna do pracy. Pan Marek składa u komornika prowadzącego postępowanie wniosek w trybie art. 878 KPC. Komornik przystępuje wówczas do odebrania rzeczy w sposób przewidziany dla egzekucji roszczeń niepieniężnych, czyli fizycznie odbiera maszynę i przekazuje ją nabywcy, bez potrzeby wytaczania przez pana Marka odrębnego powództwa.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że komornik odbierze rzecz automatycznie - konieczny jest wniosek nabywcy. Drugim jest założenie, że nabywca musi najpierw pozwać dłużnika o wydanie rzeczy; art. 878 KPC właśnie temu zapobiega, przyspieszając realizację uprawnień nabywcy. Trzecim nieporozumieniem jest mylenie roli dozorcy z rolą osoby trzeciej, która nabyła lub przejęła rzecz poza postępowaniem. Zdarza się także przekonanie, że sprzeciw dłużnika co do zasadności egzekucji wstrzymuje wydanie rzeczy, podczas gdy ewentualne zarzuty realizuje się w odrębnym trybie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy sporze co do władania rzeczą, warto skonsultować się z prawnikiem.