Art. 879.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 879 KPC określa pozycję prawną osoby, która nabywa rzecz ruchomą w toku egzekucji sądowej, czyli w trybie przewidzianym w przepisach rozdziału o sprzedaży zajętych ruchomości. Zgodnie z tym przepisem nabywca staje się właścicielem rzeczy bez żadnych obciążeń, a więc wygasają prawa i ciężary, którymi rzecz była obciążona przed sprzedażą egzekucyjną. Przepis nakłada jednocześnie na nabywcę obowiązek natychmiastowego odebrania nabytej rzeczy, co ma zapewnić sprawne zakończenie czynności egzekucyjnych. Dalsza część normy wyłącza roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy, co oznacza, że nabywca nie może domagać się obniżenia ceny ani odstąpienia od nabycia z powołaniem się na wady. Wreszcie przepis zamyka drogę do kwestionowania nabycia: przeciwko nabywcy nie można podnosić zarzutów co do ważności nabycia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy do przeniesienia własności rzeczy doszło w ramach egzekucji z ruchomości prowadzonej przez komornika, a więc w szczególności w drodze licytacji publicznej lub w innym trybie sprzedaży przewidzianym w tym rozdziale. Warunkiem jest, aby nabycie nastąpiło na podstawie przepisów tego rozdziału, a nie w wyniku zwykłej umowy zawartej z dłużnikiem poza postępowaniem egzekucyjnym. Skutek w postaci nabycia bez obciążeń następuje z mocy prawa, bez potrzeby składania dodatkowych oświadczeń przez nabywcę. Przepis chroni pewność obrotu i zaufanie do sprzedaży egzekucyjnej, ponieważ bez takiej ochrony nikt nie chciałby licytować rzeczy o niejasnym stanie prawnym. Z tego samego powodu ograniczono możliwość podważania nabycia przez osoby trzecie kwestionujące prawidłowość czynności komornika.

Przykład

Pan Marek wylicytował u komornika samochód dostawczy należący do zadłużonego przedsiębiorcy. Po zapłacie ceny i wydaniu pojazdu okazało się, że wcześniej samochód był przedmiotem zastawu rejestrowego zabezpieczającego kredyt. Zgodnie z art. 879 KPC pan Marek stał się właścicielem pojazdu bez tego obciążenia, a wierzyciel zastawniczy zaspokaja się z sumy uzyskanej ze sprzedaży, a nie z samej rzeczy. Gdy następnie ujawniła się usterka skrzyni biegów, nabywca nie mógł skorzystać z rękojmi za wady, ponieważ w sprzedaży egzekucyjnej roszczenia te są wyłączone.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że licytacja komornicza to zwykły zakup, do którego stosuje się pełną ochronę konsumencką i rękojmię. Uczestnicy licytacji nierzadko liczą też na czas do namysłu i późniejszy odbiór rzeczy, tymczasem przepis wymaga jej natychmiastowego odebrania. Mylne jest również założenie, że wyłączenie zarzutów co do ważności nabycia pozbawia zainteresowanych wszelkich środków prawnych - dostępne pozostają odrębne instrumenty przewidziane w postępowaniu egzekucyjnym, takie jak skarga na czynności komornika. Nie należy wreszcie utożsamiać braku obciążeń z brakiem odpowiedzialności za stan techniczny rzeczy, bo ryzyko wad obciąża nabywcę. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego nabycia.