Art. 873.

Co stanowi przepis

Art. 873 KPC rozstrzyga dwie kwestie proceduralne związane z odpowiedzialnością nabywcy, który wylicytował ruchomość w toku egzekucji, lecz nie uiścił należnej ceny. Po pierwsze, przepis wskazuje organ właściwy do orzekania o ściągnięciu od takiego nabywcy należności, o których mowa w artykule poprzedzającym - jest nim sąd, a nie komornik prowadzący egzekucję. Po drugie, przepis przyznaje środek zaskarżenia: na postanowienie sądu w tym przedmiocie przysługuje zażalenie. Norma ma zatem charakter kompetencyjno-gwarancyjny: przesądza, kto decyduje o obciążeniu nabywcy, i zapewnia kontrolę instancyjną takiego rozstrzygnięcia. Sam przepis nie określa natomiast wysokości ani podstaw tych należności, ponieważ wynikają one z artykułu poprzedzającego, do którego art. 873 KPC odsyła.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie egzekucji z ruchomości, po przeprowadzonej licytacji, gdy powstaje kwestia obciążenia nabywcy należnościami przewidzianymi w artykule poprzedzającym. Uruchomienie art. 873 KPC zakłada więc, że wcześniej doszło do udzielenia przybicia i że nabywca nie wykonał obowiązku zapłaty ceny w sposób wymagany przepisami. W takiej sytuacji o ściągnięciu należności nie rozstrzyga samodzielnie komornik, lecz sąd wydający postanowienie. Postanowienie to nie jest ostateczne w tym znaczeniu, że zainteresowany może je zakwestionować w drodze zażalenia. Termin i tryb wnoszenia zażalenia wynikają z ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o zażaleniu.

Przykład

Pan Marek bierze udział w licytacji komorniczej maszyny stolarskiej i wygrywa przetarg, oferując najwyższą cenę. Mimo udzielenia przybicia nie wpłaca jednak ceny nabycia, co powoduje, że licytacja nie może zostać skutecznie zakończona przeniesieniem własności na niego. Gdy powstaje kwestia obciążenia pana Marka należnościami wynikającymi z artykułu poprzedzającego, o ich ściągnięciu rozstrzyga sąd, wydając stosowne postanowienie. Jeżeli pan Marek uważa, że rozstrzygnięcie jest wadliwe, na podstawie art. 873 KPC może wnieść zażalenie i doprowadzić do kontroli postanowienia przez sąd wyższej instancji.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że o obciążeniu nabywcy należnościami decyduje komornik, skoro to on prowadzi licytację; art. 873 KPC wyraźnie zastrzega tę kompetencję dla sądu. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie postanowienia sądu jako niezaskarżalnego - przepis wprost przewiduje zażalenie. Zdarza się też mylenie zażalenia ze skargą na czynności komornika, która służy przeciwko czynnościom organu egzekucyjnego, a nie przeciwko orzeczeniu sądu. Wreszcie nie należy odczytywać art. 873 KPC jako źródła samych roszczeń wobec nabywcy: ich podstawa materialna i zakres wynikają z artykułu poprzedzającego, a komentowany przepis reguluje wyłącznie tryb i właściwość. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie terminu na wniesienie zażalenia i zakresu obciążeń, warto skonsultować się z prawnikiem.