Art. 872.

Co stanowi przepis

Art. 872 KPC reguluje sytuację, w której osoba, która wygrała licytację ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym i uzyskała przybicie, nie zapłaci ceny w wyznaczonym terminie. Zgodnie z § 1 taki nabywca traci prawa wynikające z przybicia, i to niezależnie od tego, czy nie zapłacił całej ceny, czy tylko jej części. Paragraf 2 wskazuje dwa różne skutki proceduralne: jeżeli nabywca nie uiści kwoty płatnej natychmiast przy udzieleniu przybicia, komornik niezwłocznie wznawia przetarg tych samych ruchomości, rozpoczynając licytację od ceny wywołania, a opieszały nabywca nie może już w niej uczestniczyć. Jeżeli natomiast nie zostanie zapłacona reszta ceny, płatna dnia następnego po licytacji, wyznacza się ponowną licytację na warunkach pierwszej. Paragrafy 3 i 4 przewidują dolegliwość finansową: od nabywcy zwolnionego z obowiązku wpłacenia rękojmi komornik ściąga sumę odpowiadającą jednej dziesiątej sumy oszacowania, zaliczając na jej poczet kwoty już wpłacone, a z tak ściągniętej sumy pokrywa koszty licytacji i przekazuje nadwyżkę do kasy sądowej na rzecz Skarbu Państwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w egzekucji z ruchomości, po przeprowadzeniu licytacji i udzieleniu przybicia na rzecz osoby, która zaoferowała najwyższą cenę. Przesłanką jego zastosowania jest wyłącznie bezskuteczny upływ terminu zapłaty - nie ma znaczenia, z jakich powodów nabywca nie wpłacił pieniędzy. Art. 872 KPC dotyczy zarówno kwoty wymagalnej od razu przy przybiciu, jak i reszty ceny płatnej następnego dnia po licytacji. Sankcja z § 3 obejmuje szczególną kategorię uczestników, czyli osoby zwolnione z obowiązku złożenia rękojmi, ponieważ w ich przypadku nie ma wpłaconej kaucji, z której można by pokryć skutki opieszałości.

Przykład

Przedsiębiorca wygrywa licytację maszyny stolarskiej oszacowanej na 40 000 zł, oferując 45 000 zł. Zgodnie z zasadami licytacji część ceny powinien wpłacić natychmiast po przybiciu, lecz oświadcza, że pieniądze prześle za kilka dni. Komornik nie może uwzględnić takiej deklaracji - traci on prawa z przybicia, a przetarg tej samej maszyny zostaje wznowiony od ceny wywołania, przy czym spóźnialski nie może już licytować. Jeżeli był zwolniony z rękojmi, komornik ściągnie od niego 4 000 zł, czyli jedną dziesiątą sumy oszacowania, z czego zostaną pokryte koszty licytacji, a reszta trafi do Skarbu Państwa.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wygranie licytacji i przybicie już przenoszą własność rzeczy niezależnie od zapłaty - tymczasem brak zapłaty w terminie powoduje utratę praw z przybicia. Mylne jest też założenie, że częściowa wpłata chroni nabywcę: art. 872 § 1 KPC mówi wyraźnie o nieuiszczeniu ceny w całości lub w części. Nie należy również sądzić, że ściągana suma z § 3 stanowi karę uznaniową komornika - jest to kwota ustawowo określona jako jedna dziesiąta sumy oszacowania, z zaliczeniem wpłat już dokonanych. Wreszcie wykluczenie z dalszego udziału w licytacji nie wymaga odrębnego orzeczenia, lecz wynika wprost z ustawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.