Art. 87².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 87(2) KPC wprowadza tak zwany przymus zastępstwa procesowego w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej. Zgodnie z § 1 strony w takim postępowaniu muszą być reprezentowane przez adwokata, radcę prawnego albo rzecznika patentowego, a odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy art. 87(1) § 2 i 3 KPC. Paragraf 2 przewiduje wyłączenie tego obowiązku wtedy, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych. Zgodnie z § 3 sąd może zwolnić stronę z obowiązkowego zastępstwa na wniosek albo z urzędu, jeżeli okoliczności, w tym stopień zawiłości sprawy, nie uzasadniają takiego obowiązku; zwolnienie jest dopuszczalne w każdym stanie sprawy, także na wniosek zgłoszony w piśmie procesowym. Paragraf 4 dodaje, że w sprawach związanych z ochroną praw własności przemysłowej pełnomocnikiem twórcy projektu wynalazczego może być również przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy popieranie własności przemysłowej i udzielanie pomocy twórcom projektów wynalazczych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, czyli w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed wyspecjalizowanymi sądami. Warunkiem uruchomienia przymusu jest to, aby wartość przedmiotu sporu przekraczała dwadzieścia tysięcy złotych - poniżej tego progu strona może działać samodzielnie. Nawet gdy próg jest przekroczony, obowiązek nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ sąd może z niego zwolnić, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, a zwłaszcza to, czy sprawa jest zawiła pod względem faktycznym i prawnym. Ocena należy do sądu i może zostać dokonana zarówno na początku postępowania, jak i na dalszym jego etapie. Szczególna reguła z § 4 dotyczy wyłącznie spraw związanych z ochroną praw własności przemysłowej i wyłącznie twórców projektów wynalazczych.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący niewielką pracownię graficzną dowiaduje się, że jego wzór został wykorzystany przez konkurencyjną firmę, i zamierza dochodzić roszczeń o wartości przekraczającej dwadzieścia tysięcy złotych. W takim wypadku, zgodnie z art. 87(2) § 1 KPC, powinien działać przez adwokata, radcę prawnego albo rzecznika patentowego. Jeżeli jednak uzna, że sprawa jest prosta, bo naruszenie jest oczywiste i udokumentowane, może w pozwie lub późniejszym piśmie procesowym wnieść o zwolnienie z obowiązkowego zastępstwa na podstawie § 3. Sąd oceni wówczas między innymi stopień zawiłości sprawy i może zwolnić stronę z tego obowiązku albo wniosek oddalić.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że przymus obejmuje wszystkie sprawy dotyczące praw autorskich czy znaków towarowych, podczas gdy dotyczy on postępowania w sprawach własności intelektualnej i nie obejmuje spraw o wartości do dwudziestu tysięcy złotych. Mylnie zakłada się także, że zwolnienie z § 3 jest automatyczne po złożeniu wniosku - decyzja należy do sądu i zależy od okoliczności sprawy. Nieporozumieniem jest również traktowanie § 4 jako furtki dla dowolnych pełnomocników; przepis dotyczy tylko przedstawicieli organizacji o określonych zadaniach statutowych i tylko twórców projektów wynalazczych. Warto pamiętać, że przymus zastępstwa nie zwalnia strony z obowiązku terminowego działania w postępowaniu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.