PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 87.

Aktualizacja: 12 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności intelektualnej także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

§ 2.Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną prowadzi – adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli została do tego upoważniona przez ten podmiot.

§ 3.W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia alimentacyjne pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowej, mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.

§ 4.W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem.

§ 5.W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów.

§ 6.(uchylony)

Sprawdź, jak sądy stosują art. 87 KPC

Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.

Zapytaj za darmo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) precyzuje katalog osób, które mogą występować jako pełnomocnicy stron w postępowaniu sądowym. W § 1 wskazuje się na tradycyjnych pełnomocników, takich jak adwokat i radca prawny, a także na specjalistów jak rzecznik patentowy w sprawach własności intelektualnej oraz doradca restrukturyzacyjny i upadłościowy w określonych sprawach. Przepis wymienia także osoby bez formalnych uprawnień zawodowych, jednak pozostające w określonych relacjach z stroną, np. zarządzające jej majątkiem, pozostające w stałym stosunku zlecenia, współuczestnicy sporu oraz najbliżsi członkowie rodziny – małżonek, rodzeństwo, zstępni i wstępni, oraz osoby pozostające w stosunku przysposobienia. § 2 rozciąga uprawnienia do pełnomocnictwa na pracowników osób prawnych lub przedsiębiorców, także tych bez osobowości prawnej, podkreślając możliwość udzielenia pełnomocnictwa przez jednostki prowadzące obsługę prawną podmiotów. Pozostałe paragrafy wskazują na specjalne sytuacje: w sprawach ustalenia i zaprzeczenia pochodzenia dziecka oraz roszczeń alimentacyjnych pełnomocnikiem mogą być przedstawiciele właściwych organów pomocy społecznej lub organizacji pozarządowych (§ 3). W sprawach rolniczych pełnomocnikiem rolnika może być przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników (§ 4). Analogicznie w sprawach ochrony praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel organizacji statutowo zajmującej się ochroną konsumentów (§ 5). § 6 został uchylony.

Przepis ten ma zastosowanie zawsze, gdy strona postępowania cywilnego nie może lub nie chce działać osobiście i wymaga ustanowienia pełnomocnika. Szczególnie ważne jest przy sprawach specjalistycznych, które wymagają udziału profesjonalistów (np. adwokat, radca prawny), ale także wtedy, gdy reprezentację mogą objąć osoby najbliższe, pracownicy lub osoby pozostające z stroną w stosunku zlecenia. Umożliwia to elastyczne podejście do reprezentacji, dostosowane do charakteru sprawy i potrzeb stron.

Przykładem praktycznym może być sytuacja, gdy przedsiębiorca zostaje pozwany w procesie o zapłatę i nie ma możliwości osobistego uczestnictwa. Może wówczas ustanowić pełnomocnika – adwokata lub pracownika firmy – który w jego imieniu będzie dokonywał czynności procesowych. W sprawie o ustalenie pochodzenia dziecka rodzic może być reprezentowany przez pracownika ośrodka pomocy społecznej. Taka regulacja umożliwia strony skuteczne korzystanie z pomocy profesjonalistów i osób zaufanych, zwiększając efektywność i prawidłowość procesu.

Często występującymi błędami przy stosowaniu art. 87 KPC są: nieprawidłowe ustanawianie pełnomocnika bez wymaganych uprawnień w określonych sprawach, brak formalnego pełnomocnictwa, co może prowadzić do odrzucenia pism przez sąd, czy też błędna identyfikacja osób uprawnionych do pełnomocnictwa w oparciu o pokrewieństwo czy związek zlecenia. Warto zwrócić uwagę na zastosowanie przepisu w szczególnych dziedzinach, co wymaga znajomości zakresu uprawnień pełnomocników w danych kategoriach spraw.

W indywidualnej sytuacji prawnej warto skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie ustalić, kto i na jakich zasadach może pełnić funkcję pełnomocnika w danym postępowaniu.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I ACa 568/15Sąd Apelacyjny w Krakowie

Pełnomocnictwo nie oznacza umowy zlecenia – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… (...) , co wykazałoby świadczenie przez powoda swych czynności w ramach stosunku pracy; b. naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez: b.a. w odniesieniu do art. 87 §1 k.p.c. poprzez ustalenie że sp. z o.o. (jak spółka (...) ) pozostająca w stałym stosunku zlecenia i sprawująca zarząd interesami innego podmiotu nie może być jego pełnomocnikiem; b.b. niezastosowanie art. 231 k.p.c. i uznanie, że powód podejmował wobec…
  • zlecenie
Czytaj orzeczenie
I ACa 145/14Sąd Apelacyjny w Szczecinie

Nieważność postępowania przez wadliwego pełnomocnika

Fragment uzasadnienia

… strony ( art. 86 k.p.c. ) doznaje w pewnych wypadkach ograniczenia. Może ono polegać na wyłączeniu działania przez stronę osobiście przez wprowadzenie obowiązkowego zastępstwa ( art. 87 1 k.p.c. ) albo na ograniczeniu swobody wyboru pełnomocnika przez określenie kręgu podmiotów mogących być pełnomocnikami procesowymi ( art. 87 § 1 k.p.c. ). Katalog osób, które mogą występować w sprawie w charakterze pełnomocnika…
  • nieważność postępowania
  • pełnomocnik procesowy
Czytaj orzeczenie
I Ns 423/11Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu

Podział majątku: wartość prawa najmu lokalu gminnego

Fragment uzasadnienia

… 13 § 2 kpc wzajemnie zniesiono koszty zastępstwa procesowego, albowiem tak wnioskodawczyni, jak i uczestnik postępowania korzystali z usług profesjonalnych pełnomocników ( art. 87 § 1 kpc ). Biorąc pod rozwagę poczynione ustalenia faktyczne, treść przywołanych przepisów prawa oraz przeprowadzone rozważania należało orzec jak w tenorze sentencji postanowienia.
  • podział majątku wspólnego
Czytaj orzeczenie
VI ACa 1109/12Sąd Apelacyjny w Warszawie

Ubezpieczenie a interpretacja niejasnych zapisów umowy

Fragment uzasadnienia

… art. 805 k.c. w zw. art. 826 § 1 i 3 k.c. w zw. z pkt 2.4. i pkt 9.4.c) OWU w zw. z punktem 3 Moduł Dochodzenie Należności (C1.02) oraz w zw. z art. 91 pkt 3 k.p.c. i art. 87 § 1 k.p.c. , poprzez uznanie, iż powódka przedstawiła pełnomocnictwo procesowe uprawniające do dochodzenia należności przez pozwaną, a w konsekwencji poprzez uznanie, iż nie zaszły przesłanki do odmowy wypłaty odszkodowania na gruncie przepisów prawa…
  • ubezpieczenie
Czytaj orzeczenie
I ACa 204/12Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Nieważność postępowania przez wadliwego pełnomocnika

Fragment uzasadnienia

… nieważność postępowania. Pełnomocnikiem procesowym strony w postępowaniu cywilnym może być tylko osoba, którą ustawa procesowa wyposaża w takie uprawnienie. Jak stanowi art. 87 § 1 k.p.c. , pełnomocnikiem takim może być m.in. osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. W niniejszej sprawie powód domagał się zobowiązania pozwanego do usunięcia napisu (...) z…
  • nieważność postępowania
  • pełnomocnik procesowy
Czytaj orzeczenie
I CSK 18/15Wydział I

Wydanie lokalu użytkowego a prawo własności - wyrok SN 2016

Fragment uzasadnienia

… wynika, że M. S. przez cały czas trwania postępowania w sprawie miała status adwokata albo radcy prawnego, a zatem mogła reprezentować powoda jako pełnomocnik, o jakim mowa w art. 87 § 1 k.p.c. Z punktu wiedzenia jej zdolności do występowania w roli pełnomocnika procesowego nie ma znaczenia to, czy przez cały czas trwania postępowania wykonywała ten zawód prawniczy, na który wskazał jej mocodawca w dokumencie…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 6

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 87: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Najczęściej zadawane pytania

Kto może być pełnomocnikiem w postępowaniu cywilnym?

Pełnomocnikiem może być przede wszystkim adwokat, radca prawny, a w określonych sprawach także rzecznik patentowy, doradca restrukturyzacyjny, osoby pozostające ze stroną w określonych relacjach rodzinnych lub służbowych.

Czy pracownik firmy może reprezentować przedsiębiorcę w sądzie?

Tak, pracownik osoby prawnej lub przedsiębiorcy, również tego bez osobowości prawnej, może być pełnomocnikiem, jeśli jest upoważniony do działania w imieniu tej jednostki.

Czy małżonek może być pełnomocnikiem w procesie cywilnym?

Tak, małżonek strony może być pełnomocnikiem, podobnie jak rodzeństwo, zstępni, wstępni oraz osoby pozostające w stosunku przysposobienia.

Kto może być pełnomocnikiem w sprawach alimentacyjnych i o ustalenie pochodzenia dziecka?

W tych sprawach pełnomocnikiem może być również przedstawiciel organu pomocy społecznej lub organizacji pozarządowej zajmującej się pomocą rodzinie.

Czy organizacje konsumenckie mogą działać jako pełnomocnicy?

Tak, w sprawach ochrony praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel organizacji mającej statutowe zadania w zakresie ochrony konsumentów.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 87
← Wróć do pełnej ustawy