Art. 865.

Co stanowi przepis

Art. 865 § 1 KPC przewiduje szczególny sposób spieniężenia zajętych w egzekucji ruchomości, odmienny od klasycznej licytacji publicznej. Komornik może sprzedać zajęte rzeczy przedsiębiorcy, który zawodowo prowadzi obrót takimi ruchomościami, o ile są to rzeczy nieużywane i stanowiące przedmiot obrotu handlowego. Sprzedaż następuje po cenach hurtowych, czyli po cenach właściwych dla obrotu profesjonalnego, a nie detalicznego. Jeżeli ceny hurtowe nie zostaną udokumentowane, ustawodawca wprowadza sztywny przelicznik: cena sprzedaży ma być niższa o 25 % od wartości szacunkowej ruchomości ustalonej w toku egzekucji. Paragrafy 2 i 3 tego artykułu zostały uchylone, więc obecnie norma sprowadza się do jednej reguły zawartej w § 1.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 865 KPC wymaga spełnienia kilku przesłanek łącznie. Po pierwsze, ruchomości muszą być zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Po drugie, muszą być nieużywane - przepis dotyczy towarów nowych, a nie rzeczy używanych przez dłużnika. Po trzecie, muszą stanowić przedmiot obrotu handlowego, czyli być typowym towarem sprzedawanym na rynku. Po czwarte, konieczny jest wniosek strony, a więc wierzyciela albo dłużnika - komornik nie stosuje tego trybu z urzędu. Wreszcie użycie zwrotu "może" oznacza, że decyzja należy do komornika, który ocenia celowość takiej sprzedaży; wniosek strony sam w sobie nie zobowiązuje go do jej przeprowadzenia.

Przykład

Komornik zajmuje w magazynie dłużnika prowadzącego hurtownię kilkaset nowych, fabrycznie zapakowanych opon zimowych. Wierzyciel składa wniosek o sprzedaż tych opon w trybie art. 865 KPC, wskazując przedsiębiorcę prowadzącego skład opon, który jest gotów je nabyć. Jeżeli nabywca przedstawi dokumenty potwierdzające ceny hurtowe takich opon, sprzedaż nastąpi po tych cenach. Gdyby cen hurtowych nie udało się udokumentować, a wartość szacunkowa jednej opony wyniosłaby 400 zł, cena sprzedaży wyniosłaby 300 zł, czyli o 25 % mniej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że tryb z art. 865 KPC obejmuje każdą zajętą rzecz - tymczasem dotyczy on wyłącznie towarów nowych i handlowych, więc nie znajdzie zastosowania do używanego sprzętu domowego czy samochodu dłużnika. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie obniżki o 25 % jako reguły podstawowej; jest to rozwiązanie subsydiarne, stosowane dopiero wtedy, gdy ceny hurtowe nie zostały udokumentowane. Trzeci błąd polega na zakładaniu, że komornik musi uwzględnić wniosek strony - przepis daje mu w tym zakresie luz decyzyjny. Zdarza się też mylne przekonanie, że nabywcą może być dowolna osoba, podczas gdy ustawa wymaga, by był to przedsiębiorca prowadzący obrót takimi właśnie ruchomościami. W konkretnej sprawie egzekucyjnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena dopuszczalności tego trybu zależy od okoliczności danego zajęcia.