Art. 864¹.

Co stanowi przepis

Art. 864(1) KPC wprowadza szczególny sposób spieniężenia zajętych ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym: sprzedaż z wolnej ręki, czyli poza trybem licytacji publicznej. Komornik może z niego skorzystać tylko wtedy, gdy dłużnik wyraził na to zgodę oraz sam określił minimalną cenę zbycia, poniżej której rzecz nie może zostać sprzedana. Sama zgoda dłużnika nie wystarcza - konieczne jest jeszcze zawiadomienie wierzycieli prowadzących egzekucję o zamiarze przeprowadzenia takiej sprzedaży i o wskazanej przez dłużnika cenie minimalnej. Sprzedaż może dojść do skutku, jeżeli żaden z tych wierzycieli nie sprzeciwi się jej w terminie tygodnia, a w przypadku ruchomości wymienionych w art. 864 § 2 KPC - w terminie trzech dni od dnia zawiadomienia. Konstrukcja przepisu opiera się więc na trzech elementach: inicjatywie i zgodzie dłużnika, ustalonej przez niego cenie minimalnej oraz braku sprzeciwu wierzycieli.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie egzekucji z ruchomości, po ich zajęciu przez komornika, gdy rozważany jest sposób sprzedaży zajętych przedmiotów. Znajduje zastosowanie zarówno wtedy, gdy egzekucję prowadzi jeden wierzyciel, jak i wtedy, gdy jest ich kilku - wówczas zawiadomienie musi trafić do każdego z nich, a sprzeciw choćby jednego blokuje ten tryb. Krótszy, trzydniowy termin dotyczy kategorii ruchomości wskazanych w art. 864 § 2 KPC, czyli takich, których sprzedaż powinna nastąpić szybciej ze względu na ich charakter. Skorzystanie z tej ścieżki jest uprawnieniem komornika, a nie jego obowiązkiem - przepis posługuje się sformułowaniem "może sprzedać".

Przykład

Komornik zajmuje u dłużnika prowadzącego warsztat maszynę do obróbki metalu. Dłużnik, chcąc uniknąć niskiej ceny licytacyjnej, znajduje nabywcę gotowego zapłacić więcej i składa komornikowi oświadczenie o zgodzie na sprzedaż z wolnej ręki, wskazując minimalną cenę zbycia. Komornik zawiadamia o tym dwóch wierzycieli prowadzących egzekucję, podając także wysokość ceny minimalnej. Jeżeli w ciągu tygodnia żaden z nich nie złoży sprzeciwu, komornik może przeprowadzić sprzedaż maszyny wskazanemu nabywcy na uzgodnionych warunkach.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wystarczy sama zgoda dłużnika - tymczasem art. 864(1) KPC wymaga również określenia przez niego ceny minimalnej oraz przeprowadzenia procedury zawiadomienia wierzycieli. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie milczenia wierzyciela jako czynności wymagającej osobnego potwierdzenia; przepis wiąże skutek właśnie z brakiem sprzeciwu w terminie. Mylone bywają także terminy: tygodniowy jest zasadą, a trzydniowy dotyczy wyłącznie ruchomości z art. 864 § 2 KPC. Wreszcie sprzedaż z wolnej ręki nie oznacza swobodnego dysponowania rzeczą przez dłużnika - to komornik dokonuje czynności, a uzyskana kwota wchodzi do podziału między wierzycieli. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena dopuszczalności takiego trybu zależy od okoliczności konkretnego postępowania.