Co stanowi przepis
Art. 861 KPC reguluje zakres uprawnień osób, którym komornik powierzył dozór nad zajętymi ruchomościami. Zgodnie z jego treścią, jeżeli zajęte rzeczy pozostawiono w pomieszczeniu należącym do dłużnika, a dozór powierzono samemu dłużnikowi albo członkowi jego rodziny mieszkającemu razem z nim, osoby te mają prawo zwykłego używania rzeczy. Warunkiem jest jednak to, aby na skutek używania rzecz nie straciła na wartości. Druga część przepisu odnosi się do osoby trzeciej, u której komornik pozostawił zajęte ruchomości dłużnika pod jej dozorem - taka osoba również może z nich korzystać, ale tylko wtedy, gdy jest do tego uprawniona, czyli gdy przysługuje jej odrębny tytuł do używania rzeczy, na przykład wynikający z umowy najmu, dzierżawy czy użyczenia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie na etapie egzekucji z ruchomości, po dokonaniu zajęcia, gdy rzeczy nie zostały fizycznie odebrane i zabrane przez komornika, lecz pozostawiono je pod dozorem. Kluczowe są dwie okoliczności: miejsce pozostawienia rzeczy oraz osoba, której powierzono dozór. Jeżeli dozorcą jest dłużnik albo wspólnie z nim zamieszkujący członek rodziny, a rzeczy znajdują się w pomieszczeniu należącym do dłużnika, prawo zwykłego używania wynika wprost z art. 861 KPC i nie wymaga odrębnej zgody. W przypadku osoby trzeciej samo powierzenie dozoru nie tworzy prawa do korzystania - musi ono wynikać z wcześniejszego stosunku prawnego. Granicą korzystania w każdym wypadku jest zakaz doprowadzenia do utraty wartości rzeczy.
Przykład
Komornik zajmuje w mieszkaniu dłużnika pralkę, telewizor i laptop, pozostawiając je na miejscu i powierzając dozór dłużnikowi. Dłużnik oraz jego małżonka mieszkająca z nim mogą nadal prać, oglądać telewizję i korzystać z laptopa, ponieważ jest to zwykłe używanie zgodne z przeznaczeniem tych rzeczy. Nie mogą jednak wypożyczać sprzętu obcym osobom, rozkręcać go, przerabiać ani wywozić poza mieszkanie, bo takie działania mogą obniżyć wartość przedmiotów i wykraczają poza zwykłe używanie. Gdyby ten sam laptop był zajęty w serwisie komputerowym, a dozór powierzono właścicielowi serwisu, mógłby on z niego korzystać wyłącznie w takim zakresie, w jakim uprawniała go do tego wcześniejsza umowa z dłużnikiem.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że po zajęciu rzeczy trzeba je natychmiast odstawić i w ogóle z nich nie korzystać - art. 861 KPC wprost dopuszcza zwykłe używanie. Odwrotnym nieporozumieniem jest traktowanie tego uprawnienia jako pełnej swobody dysponowania: sprzedaż, darowizna, ukrycie lub zniszczenie zajętej rzeczy pozostają niedopuszczalne i mogą rodzić poważne konsekwencje, w tym odpowiedzialność karną. Mylone bywa też położenie osoby trzeciej, która nie zyskuje prawa korzystania tylko dlatego, że została ustanowiona dozorcą. Nie jest wreszcie tak, że intensywne, codzienne używanie zawsze mieści się w granicach przepisu - decyduje to, czy rzecz nie traci na wartości. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
