Art. 860.

Co stanowi przepis

Art. 860 KPC reguluje sytuację, w której konieczna staje się zmiana osoby sprawującej dozór nad zajętym mieniem w toku egzekucji. Przepis przyznaje komornikowi uprawnienie do zwolnienia dotychczasowego dozorcy, jednak wyłącznie wtedy, gdy przemawiają za tym ważne przyczyny. Równocześnie komornik ustanawia w miejsce zwolnionego dozorcy inną osobę, tak aby zajęte mienie przez cały czas pozostawało pod pieczą. Zasadą jest, że zmiana dozorcy następuje po wysłuchaniu stron postępowania, czyli wierzyciela i dłużnika. Od tej zasady przepis przewiduje wyjątek: jeżeli natychmiastowa zmiana jest konieczna, komornik może zarządzić ją bez uprzedniego wysłuchania. Decyzja przybiera postać zarządzenia organu egzekucyjnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 860 KPC znajduje zastosowanie w toku egzekucji, w której doszło już do zajęcia mienia i oddania go pod dozór określonej osoby. Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest wystąpienie ważnych przyczyn, a więc okoliczności o istotnym ciężarze, a nie drobnych czy przejściowych niedogodności. Do takich przyczyn można zaliczyć nienależyte sprawowanie pieczy, zagrożenie dla stanu lub bezpieczeństwa zajętych rzeczy, utratę zaufania do dozorcy albo obiektywną niemożność dalszego wykonywania przez niego obowiązków. Wysłuchanie stron służy temu, aby wierzyciel i dłużnik mogli przedstawić swoje stanowisko co do osoby dozorcy oraz co do zasadności zmiany. Pominięcie wysłuchania jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zwłoka groziłaby uszczerbkiem, a więc gdy działanie musi nastąpić niezwłocznie.

Przykład

Komornik zajął maszyny w warsztacie dłużnika i oddał je pod dozór samemu dłużnikowi, który zobowiązał się przechowywać je w wynajmowanej hali. Po pewnym czasie wierzyciel zawiadamia organ egzekucyjny, że hala została opróżniona, a część maszyn przeniesiono w nieznane miejsce i pozostawiono bez zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi. Komornik ustala, że stan rzeczy rzeczywiście się pogorszył, a dalsze pozostawienie pieczy w rękach dotychczasowego dozorcy grozi utratą wartości zajętego mienia. Wobec pilności sytuacji komornik zarządza natychmiastową zmianę dozorcy i powierza pieczę innej osobie, a o podjętej czynności zawiadamia strony.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sam wniosek wierzyciela lub dłużnika automatycznie skutkuje zmianą dozorcy - art. 860 KPC wymaga wykazania ważnych przyczyn, a ocena należy do komornika. Drugim jest założenie, że wysłuchanie stron zawsze musi przybrać formę odrębnego posiedzenia; przepis nie narzuca sztywnego trybu, istotne jest umożliwienie stronom wypowiedzenia się. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie wyjątku dotyczącego natychmiastowej zmiany jako reguły - powinien on być stosowany tylko wtedy, gdy zwłoka byłaby niebezpieczna. Wreszcie zmiana dozorcy nie zwalnia poprzedniego dozorcy z odpowiedzialności za okres, w którym sprawował pieczę, ani nie przesądza o rozliczeniu poniesionych przez niego wydatków. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania egzekucyjnego.