Co stanowi przepis
Art. 859 KPC zawiera krótką, lecz istotną normę procesową: na postanowienie sądu co do zwrotu wydatków i wynagrodzenia dozorcy przysługuje zażalenie. Przepis nie reguluje samych zasad ustalania wysokości wynagrodzenia ani zakresu zwracanych wydatków - te kwestie wynikają z innych przepisów o dozorze nad zajętymi ruchomościami. Rolą art. 859 KPC jest wyłącznie otwarcie drogi do kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Innymi słowy, decyzja sądu o tym, czy i ile dozorcy się należy, nie jest ostateczna z chwilą jej wydania, lecz może zostać poddana ponownej ocenie w trybie zażaleniowym. Ustawodawca objął zażaleniem postanowienia "co do" zwrotu wydatków i wynagrodzenia, a więc zarówno te przyznające określone kwoty, jak i te, które odmawiają ich przyznania w całości lub w części.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, w którym zajęte ruchomości zostały oddane pod dozór. Dozorca sprawuje pieczę nad rzeczą, ponosi w związku z tym realne koszty i może domagać się wynagrodzenia za swoją czynność. Gdy sąd rozstrzyga o zwrocie poniesionych przez niego wydatków lub o należnym mu wynagrodzeniu, wydaje postanowienie, które podlega zaskarżeniu na podstawie art. 859 KPC. Zażalenie może wnieść osoba, której praw dotyczy rozstrzygnięcie, a więc przede wszystkim sam dozorca, ale także strony postępowania egzekucyjnego, jeżeli ustalone kwoty obciążają je jako koszty egzekucji. Zażalenie wnosi się w terminie i w trybie przewidzianym w ogólnych przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o zażaleniach.
Przykład
Komornik zajmuje w toku egzekucji maszynę produkcyjną i oddaje ją pod dozór osobie trzeciej, która przechowuje ją w wynajętej hali. Dozorca ponosi koszty transportu maszyny oraz opłat za przechowanie i występuje o ich zwrot wraz z wynagrodzeniem za sprawowanie dozoru. Sąd wydaje postanowienie, w którym przyznaje zwrot części wydatków, uznając pozostałe za nieudokumentowane, i ustala wynagrodzenie niższe niż żądane. W takiej sytuacji dozorca - powołując się na art. 859 KPC - może wnieść zażalenie i domagać się zmiany postanowienia; z kolei dłużnik obciążony tymi kwotami może kwestionować ich wysokość jako zawyżoną.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 859 KPC określa stawki wynagrodzenia dozorcy - przepis ich nie zawiera i nie może stanowić samodzielnej podstawy roszczenia o zapłatę. Drugim jest założenie, że zażalenie przysługuje na każdą czynność związaną z dozorem; przepis dotyczy wyłącznie postanowienia sądu co do zwrotu wydatków i wynagrodzenia. Zdarza się też mylenie zażalenia ze skargą na czynności komornika, która jest odrębnym środkiem i służy w innych sytuacjach. Wreszcie częstym uchybieniem praktycznym jest przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia albo brak jego należytego uzasadnienia i udokumentowania poniesionych wydatków. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zasadność i sposób sformułowania środka zaskarżenia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.