Art. 862.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 862 KPC reguluje sytuację, w której rzecz zajęta w toku egzekucji została oddana pod dozór osobie nieuprawnionej do korzystania z niej, a mimo to rzecz ta przynosi dochód. Zgodnie z § 1 taki dozorca ma obowiązek po ustaniu dozoru złożyć komornikowi rachunek z uzyskanych dochodów, czyli przedstawić rozliczenie wpływów i poniesionych wydatków. Czysty dochód, a więc kwota pozostała po potrąceniu wydatków, podlega złożeniu na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Paragraf 2 określa kolejność przeznaczenia tych środków: w pierwszej kolejności pokrywa się z nich wynagrodzenie dozorcy, a pozostała część dołączana jest do sumy uzyskanej z egzekucji. Jeżeli natomiast postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone, resztę dochodu wypłaca się dłużnikowi.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, po dokonaniu zajęcia ruchomości i ustanowieniu dozoru nad rzeczą. Kluczowe jest to, że dozorcą jest osoba, której nie przysługuje uprawnienie do korzystania z rzeczy - w przeciwieństwie do sytuacji, gdy rzecz pozostaje u dłużnika lub innej osoby uprawnionej do jej używania. Drugą przesłanką jest faktyczne przynoszenie dochodu przez rzecz oddaną pod dozór. Obowiązek rozliczenia aktualizuje się dopiero po ustaniu dozoru, czyli po wydaniu rzeczy, jej sprzedaży, zwolnieniu spod zajęcia albo zmianie dozorcy. Rozliczenie następuje wobec komornika, a nie bezpośrednio wobec wierzyciela czy dłużnika.

Przykład

Komornik zajmuje maszynę wykorzystywaną w działalności gospodarczej i oddaje ją pod dozór osobie trzeciej, która nie ma prawa z niej korzystać. W okresie dozoru maszyna jest jednak wynajmowana i przynosi określone wpływy, a dozorca ponosi wydatki na jej przechowanie, ubezpieczenie oraz drobne naprawy. Po zakończeniu dozoru dozorca składa komornikowi rachunek, w którym wykazuje wpływy oraz udokumentowane wydatki, a różnicę wpłaca na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Z tej kwoty pokrywane jest najpierw wynagrodzenie dozorcy, a pozostała część powiększa sumę uzyskaną z egzekucji i podlega podziałowi między wierzycieli; gdyby egzekucja została umorzona, kwota ta trafiłaby do dłużnika.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że dozorca może zatrzymać dochód dla siebie jako formę zapłaty za sprawowanie dozoru. Art. 862 KPC wyraźnie przewiduje obowiązek rozliczenia się i złożenia czystego dochodu do depozytu, a wynagrodzenie dozorcy jest z tej kwoty pokrywane w sformalizowany sposób, a nie samodzielnie potrącane. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie wydatków z dowolnymi kosztami - odliczeniu podlegają wydatki związane z uzyskaniem dochodu i utrzymaniem rzeczy, które powinny zostać wykazane w rachunku. Trzecim błędem jest założenie, że dochód zawsze przypada wierzycielowi; w razie umorzenia egzekucji środki wraca się dłużnikowi. Zdarza się także mylenie tej regulacji z sytuacją dozorcy uprawnionego do korzystania z rzeczy, gdzie zasady rozliczeń kształtują się inaczej. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o wysokość wydatków lub wynagrodzenia dozorcy, warto skonsultować się z prawnikiem.