Art. 857.

Co stanowi przepis

Art. 857 KPC reguluje kwestię odpowiedzialności za zajęte w toku egzekucji ruchomości, które zostały oddane pod dozór. Zgodnie z § 1 dozorca nie odpowiada za pogorszenie, uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie powierzonych mu przedmiotów, jeżeli dochował staranności wymaganej przepisem poprzedzającym, czyli tej, do jakiej był zobowiązany jako dozorca. Innymi słowy, odpowiedzialność dozorcy nie jest odpowiedzialnością za sam skutek, lecz opiera się na ocenie jego zachowania - dopiero brak należytej staranności otwiera drogę do obciążenia go konsekwencjami. Paragraf 2 dodaje odrębną regułę: dłużnikowi nie przysługuje roszczenie do wierzyciela z powodu uszkodzenia lub zaginięcia zajętych ruchomości podczas ich przewożenia, przesyłki lub przechowywania u dozorcy. Przepis wyznacza więc zarówno granice odpowiedzialności osoby sprawującej dozór, jak i krąg podmiotów, wobec których dłużnik może kierować pretensje.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 857 KPC znajduje zastosowanie po dokonaniu zajęcia ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, gdy przedmioty pozostają pod dozorem - u dłużnika, u innej osoby albo w miejscu przechowywania wskazanym w toku egzekucji. Znaczenie ma tu każdy etap, na którym rzecz znajduje się poza bieżącą kontrolą dłużnika: transport, wysyłka oraz samo przechowywanie. Przesłanką zwolnienia dozorcy z odpowiedzialności jest wykazanie, że zachował staranność wymaganą od niego w związku z pełnioną funkcją. Jeżeli natomiast doszło do zaniedbania, na przykład rażącego naruszenia zasad zabezpieczenia rzeczy, ochrona z § 1 nie działa. Paragraf 2 działa niezależnie od winy i po prostu wyłącza możliwość dochodzenia przez dłużnika roszczeń od wierzyciela z tytułu takich zdarzeń.

Przykład

Komornik zajął w warsztacie dłużnika maszynę stolarską i oddał ją pod dozór osobie trzeciej, która przechowuje ją w zamykanym magazynie. Podczas transportu maszyna doznaje uszkodzenia obudowy, mimo że dozorca zabezpieczył ją pasami i zlecił przewóz przygotowanym do tego środkiem transportu. Jeżeli dozorca wykaże, że zachował staranność wymaganą od niego przy sprawowaniu dozoru, nie będzie ponosił odpowiedzialności za powstałą szkodę. Dłużnik nie będzie też mógł skutecznie żądać naprawienia tej szkody od wierzyciela, który wszczął egzekucję, ponieważ § 2 wprost wyłącza takie roszczenie w razie uszkodzenia rzeczy w czasie przewożenia, przesyłki lub przechowywania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że dozorca odpowiada za każdą szkodę w zajętej rzeczy - przepis wiąże odpowiedzialność z brakiem należytej staranności, a nie z samym faktem powstania uszczerbku. Drugim nieporozumieniem jest kierowanie przez dłużnika żądań odszkodowawczych do wierzyciela, mimo że § 2 wyraźnie takie roszczenie wyłącza w opisanych sytuacjach. Trzeci błąd polega na utożsamianiu zwolnienia dozorcy z odpowiedzialności z brakiem jakichkolwiek obowiązków - dozorca nadal musi rzecz zabezpieczyć i rozliczyć się z niej. Warto również pamiętać, że art. 857 KPC nie przesądza automatycznie o roszczeniach wobec innych podmiotów uczestniczących w czynnościach, na przykład przewoźnika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego zajęcia i dozoru.