Co stanowi przepis
Art. 856 KPC reguluje sytuację prawną osoby, której komornik powierzył dozór nad ruchomościami zajętymi w toku egzekucji. Zgodnie z § 1 dozorca, a także sam dłużnik, jeżeli to jemu powierzono dozór, mają obowiązek przechowywać powierzone rzeczy z taką starannością, aby nie straciły na wartości. Oznacza to nie tylko bierne pilnowanie przedmiotu, ale również dbanie o warunki jego przechowywania, zabezpieczenie przed uszkodzeniem, kradzieżą czy zniszczeniem. Przepis nakłada dalej obowiązek wydania ruchomości na wezwanie komornika, stosownie do orzeczenia sądu albo na zgodne wezwanie obu stron postępowania. Jeżeli dozorca lub dłużnik zobowiązany do wydania rzeczy dobrowolnie ich nie oddaje, komornik je odbiera. Paragraf 2 dodaje obowiązek informacyjny: dozorca musi zawiadomić komornika o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 856 KPC znajduje zastosowanie po dokonaniu zajęcia ruchomości w egzekucji sądowej, gdy zajęte przedmioty pozostają fizycznie poza magazynem komornika. W praktyce dozór powierza się najczęściej dłużnikowi, u którego rzeczy się znajdują, ale może to być również inna osoba, na przykład członek rodziny, przedsiębiorca prowadzący magazyn albo osoba trzecia zgadzająca się przyjąć rzeczy. Obowiązki wynikające z tego przepisu trwają przez cały okres dozoru, aż do wydania rzeczy komornikowi, wykonania orzeczenia sądu albo zgodnego wezwania wierzyciela i dłużnika. Przepis dotyczy zarówno rzeczy trwałych, jak i takich, które mogą tracić wartość wskutek upływu czasu lub niewłaściwego przechowywania.
Przykład
Komornik zajął u dłużnika samochód dostawczy i pozostawił go pod dozorem dłużnika, wpisując go do protokołu zajęcia. Dłużnik nadal może pojazd garażować, ale musi go zabezpieczyć przed uszkodzeniem i nie może dopuścić do jego dewastacji ani zbycia. Gdy dłużnik postanawia przeprowadzić się do innej miejscowości i zabrać pojazd, powinien uprzednio zawiadomić komornika o zmianie miejsca przechowania. Jeżeli po wyznaczeniu terminu licytacji komornik wezwie do wydania samochodu, a dłużnik odmówi, komornik odbierze pojazd przymusowo.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że oddanie rzeczy pod dozór dłużnikowi oznacza swobodę korzystania z niej bez ograniczeń - dozór to obowiązek pieczy, a nie potwierdzenie pełnej swobody rozporządzania. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że wystarczy poinformować komornika o przeprowadzce po fakcie; art. 856 § 2 KPC mówi o zamierzonej zmianie miejsca, a więc o zawiadomieniu uprzednim. Trzecim jest założenie, że komornik potrzebuje osobnego tytułu wykonawczego, aby odebrać rzecz od dozorcy - przepis wprost przewiduje odebranie ruchomości w razie ich niewydania. Wreszcie nie należy zakładać, że dozorca odpowiada tylko za rzeczy utracone; odpowiedzialność wiąże się także ze spadkiem wartości wynikającym z braku należytej staranności. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o stan lub wartość rzeczy oddanych pod dozór, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.