Co stanowi przepis
Art. 854 KPC nakłada na komornika obowiązek widocznego oznaczenia każdej ruchomości, którą zajął w toku egzekucji. Przepis wymaga, aby na zajętej rzeczy umieszczony został znak ujawniający zajęcie na zewnątrz, czyli taki, który jest dostrzegalny dla osób oglądających rzecz bez potrzeby jej otwierania czy rozbierania. Ustawodawca przewidział jednak sytuacje, w których fizyczne umieszczenie znaku na przedmiocie nie jest możliwe - wtedy komornik ma ujawnić zajęcie w inny sposób. Norma ta ma charakter porządkowy i informacyjny: jej celem jest, by fakt zajęcia był czytelny dla dłużnika, wierzyciela oraz osób trzecich, które mogłyby chcieć nabyć rzecz lub nią rozporządzać. Przepis nie określa wzoru znaku ani jego formy, pozostawiając komornikowi wybór środka adekwatnego do rodzaju przedmiotu.
Kiedy ma zastosowanie
Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym z ruchomości, po dokonaniu przez komornika czynności zajęcia. Obowiązek oznaczenia dotyczy każdej zajętej rzeczy, niezależnie od tego, czy pozostaje ona w dozorze dłużnika, czy została oddana innej osobie. Znaczenie praktyczne art. 854 KPC jest największe wtedy, gdy zajęte przedmioty pozostają w miejscu, w którym znajdowały się dotychczas, a więc mogą być na co dzień używane lub oglądane przez różne osoby. Jeżeli rzecz ze względu na swój charakter, rozmiar, materiał czy sposób przechowywania nie pozwala na przyklejenie lub przymocowanie znaku, komornik może posłużyć się innym sposobem ujawnienia zajęcia, na przykład stosowną adnotacją i poinformowaniem osób obecnych przy czynności. Oznaczenie nie zastępuje protokołu zajęcia, lecz stanowi jego zewnętrzne uzupełnienie.
Przykład
Komornik prowadzi egzekucję przeciwko właścicielowi warsztatu i zajmuje trzy maszyny oraz zestaw narzędzi. Na obudowach maszyn umieszcza naklejki informujące o zajęciu, tak aby były widoczne dla każdego wchodzącego do hali. Narzędzia znajdują się w skrzyniach, których powierzchnia nie pozwala na trwałe umieszczenie znaku na każdym elemencie, więc komornik oznacza skrzynie oraz szczegółowo opisuje ich zawartość w protokole, informując dłużnika o zakresie zajęcia. Dzięki temu klient warsztatu, który chciałby odkupić jedną z maszyn, dowie się o zajęciu, zanim dojdzie do transakcji.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że brak naklejki oznacza brak zajęcia. Skutek prawny wywołuje sama czynność komornika, a oznaczenie ma funkcję ujawniającą, nie konstytutywną. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że dłużnik może samodzielnie usunąć znak, gdy uważa zajęcie za niesłuszne - właściwą drogą jest złożenie środka zaskarżenia, a nie samowolne działanie. Trzecim jest przekonanie, że znak przesądza o własności rzeczy; osoba trzecia, która twierdzi, że przedmiot należy do niej, ma odrębną drogę obrony swoich praw. W indywidualnej sprawie związanej z zajęciem ruchomości warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.