Art. 813.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 813 KPC reguluje sposób powoływania biegłego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego. Zgodnie z § 1, jeżeli w toku egzekucji pojawia się kwestia wymagająca wiadomości specjalnych, komornik zwraca się o wydanie opinii do jednego lub kilku stałych biegłych sądowych, a więc osób wpisanych na listę prowadzoną przy sądzie okręgowym. Przepis przewiduje jednak sytuację, w której na liście stałych biegłych sądowych nie ma osoby o wymaganej specjalności - wtedy komornik nie powołuje biegłego samodzielnie, lecz zwraca się do sądu o wyznaczenie biegłego i odebranie od niego przyrzeczenia. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie tej reguły także wówczas, gdy wezwany stały biegły sądowy został wyłączony albo nie przyjął nałożonego na niego obowiązku z przyczyn wskazanych w art. 280 § 1 KPC, a wśród biegłych stałych nie ma innego specjalisty tej samej dziedziny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie egzekucji, a nie w postępowaniu rozpoznawczym, w którym biegłego powołuje sąd. Warunkiem sięgnięcia po art. 813 KPC jest wystąpienie zagadnienia, którego komornik nie jest w stanie samodzielnie ocenić, ponieważ wymaga ono wiedzy fachowej z określonej dziedziny. Typowo dotyczy to wyceny zajętych ruchomości lub nieruchomości, oceny stanu technicznego składników majątku czy określenia wartości praw majątkowych. Jeżeli specjalista wymaganej specjalności figuruje na liście stałych biegłych sądowych, komornik zwraca się do niego bezpośrednio; dopiero brak takiej osoby, jej wyłączenie albo skuteczna odmowa przyjęcia obowiązków uruchamiają tryb z udziałem sądu.

Przykład zastosowania

Komornik zajmuje w toku egzekucji zabytkowy zegar oraz kolekcję instrumentów muzycznych należących do dłużnika i musi ustalić ich wartość przed licytacją. Ponieważ samodzielna wycena takich przedmiotów wykracza poza jego kompetencje, zwraca się o opinię do stałego biegłego sądowego z zakresu wyceny dzieł sztuki i rzemiosła artystycznego. Okazuje się jednak, że na liście stałych biegłych sądowych przy właściwym sądzie okręgowym nie ma osoby o takiej specjalności. W tej sytuacji komornik występuje do sądu o wyznaczenie biegłego spoza listy oraz o odebranie od niego przyrzeczenia, a dopiero potem taka osoba może sporządzić opinię na potrzeby oszacowania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że komornik może dowolnie wybrać dowolnego rzeczoznawcę spoza listy - art. 813 KPC wyraźnie daje pierwszeństwo stałym biegłym sądowym. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że biegły zawsze musi przyjąć zlecenie; przepis odsyła bowiem do art. 280 § 1 KPC, który przewiduje przyczyny usprawiedliwiające odmowę. Trzecim jest mylenie roli sądu i komornika: sąd w tym trybie nie prowadzi egzekucji, lecz jedynie wyznacza biegłego i odbiera od niego przyrzeczenie. Wreszcie sama opinia biegłego nie przesądza automatycznie wyniku egzekucji - podlega ocenie w ramach właściwych środków zaskarżenia przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy kwestionowana jest wycena zajętego majątku, warto skonsultować się z prawnikiem.