Art. 814.

Co stanowi przepis

Art. 814 KPC wyposaża komornika w uprawnienia niezbędne do faktycznego odnalezienia majątku, z którego ma być prowadzona egzekucja. Zgodnie z § 1, jeżeli wymaga tego cel egzekucji, komornik zarządza otwarcie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, a także przeszukuje jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdy takie czynności okażą się niewystarczające, komornik może dodatkowo przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie; to samo dotyczy sytuacji, gdy dłużnik chce się oddalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że zamierza usunąć spod egzekucji przedmioty, które ma przy sobie. Paragraf 2 rozszerza to uprawnienie na inne osoby: jeżeli w czasie czynności w mieszkaniu dłużnika komornik zauważy, że dłużnik przekazał poszukiwane przedmioty domownikowi lub innej osobie do ukrycia, może przeszukać odzież tej osoby oraz przedmioty, które ma ona przy sobie. Paragrafy 3 i 4 wprowadzają natomiast gwarancje ochronne, ograniczające sposób i miejsce dokonywania przeszukania osobistego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w toku czynności egzekucyjnych, gdy zwykłe środki nie pozwalają ustalić lub zająć składników majątku dłużnika. Warunkiem podjęcia tych działań jest to, aby wymagał ich cel egzekucji - komornik nie może przeszukiwać rutynowo, bez potrzeby wynikającej z okoliczności sprawy. Przeszukanie odzieży na osobie dłużnika oraz przedmiotów, które ma on przy sobie, poza miejscem zamieszkania, przedsiębiorstwem, zakładem i gospodarstwem dłużnika wymaga pisemnego zezwolenia właściwego prezesa sądu rejonowego. W wypadkach niecierpiących zwłoki czynność może być dokonana bez zezwolenia, ale musi być niezwłocznie przedstawiona prezesowi sądu rejonowego do zatwierdzenia. Przeszukania odzieży dokonuje wyłącznie osoba tej samej płci co dłużnik, a wobec żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz funkcjonariuszy wymienionych w § 4 służb czynność przeprowadza w obecności komornika żołnierz Żandarmerii Wojskowej, wojskowego organu porządkowego albo osoba wyznaczona przez przełożonego funkcjonariusza.

Przykład

Komornik przybywa do mieszkania dłużnika w celu zajęcia ruchomości. Dłużnik nie otwiera części pomieszczeń i twierdzi, że nie ma klucza do zamkniętej szafy, w której - według wierzyciela - przechowywany jest wartościowy sprzęt. Na podstawie art. 814 § 1 KPC komornik zarządza otwarcie szafy i przeszukuje schowki. Gdy w trakcie czynności komornik dostrzega, że dłużnik podaje domownikowi zegarek wskazany we wniosku wierzyciela, może na podstawie § 2 przeszukać odzież tej osoby i przedmioty, które ma ona przy sobie.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że komornik zawsze potrzebuje odrębnej zgody sądu na wejście do mieszkania - art. 814 § 1 KPC pozwala mu zarządzić otwarcie pomieszczeń samodzielnie, gdy wymaga tego cel egzekucji. Zezwolenie prezesa sądu rejonowego dotyczy natomiast przeszukania osobistego poza miejscem zamieszkania, przedsiębiorstwem, zakładem lub gospodarstwem dłużnika. Nieporozumieniem jest też twierdzenie, że domownik jest całkowicie chroniony przed czynnościami komornika: jego odzież może zostać przeszukana, jeżeli komornik zauważył przekazanie mu przedmiotów do ukrycia. Wreszcie wymóg dokonania przeszukania przez osobę tej samej płci nie jest formalnością, lecz gwarancją, której naruszenie może stanowić podstawę skargi na czynności komornika. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.