Art. 798¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 798(1) KPC reguluje sposób postępowania organu egzekucyjnego, gdy tytuł wykonawczy opiewa na świadczenie pieniężne wyrażone w walucie obcej. Zasadą wynikającą z § 1 jest przeliczenie zasądzonej kwoty na złote polskie według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski. Miarodajny jest kurs z dnia sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu podziału nie sporządzono - kurs z dnia wypłaty kwoty wierzycielowi. Paragraf 2 wprowadza wyjątek: jeżeli z samego tytułu wykonawczego wynika, że świadczenie ma zostać spełnione wyłącznie w walucie obcej, przeliczenia się nie dokonuje, a organ egzekucyjny nabywa tę walutę w banku. Przepis szczegółowo opisuje kolejność wskazywania banku: najpierw tygodniowy termin dla dłużnika, potem tygodniowy termin dla wierzyciela, a w razie bezskuteczności obu terminów bank wskazuje sam organ egzekucyjny. Zastrzeżono przy tym, że bankiem wskazanym przez wierzyciela albo organ egzekucyjny nie może być sam wierzyciel.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie postępowania egzekucyjnego, a nie rozpoznawczego, i dotyczy wyłącznie świadczeń pieniężnych. Warunkiem jego stosowania jest to, aby tytuł wykonawczy - a więc tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności - obejmował kwotę wyrażoną w walucie innej niż złoty polski. Rozstrzygające znaczenie ma treść tytułu wykonawczego: jeżeli nie wynika z niego obowiązek zapłaty wyłącznie w walucie obcej, organ egzekucyjny stosuje regułę przeliczenia z § 1. Dopiero wyraźne zastrzeżenie waluty obcej jako jedynego sposobu spełnienia świadczenia uruchamia tryb z § 2, czyli obowiązek nabycia waluty w banku i procedurę wskazywania banku. Przepis wiąże zarówno komornika, jak i inne organy egzekucyjne prowadzące egzekucję świadczeń pieniężnych.

Przykład

Wierzyciel dysponuje wyrokiem zasądzającym na jego rzecz 10 000 euro i kieruje sprawę do komornika. Ponieważ z wyroku nie wynika, że zapłata ma nastąpić wyłącznie w euro, komornik wyegzekwuje należność w złotych, przeliczając kwotę według średniego kursu NBP z dnia sporządzenia planu podziału, a przy braku takiego planu - z dnia wypłaty pieniędzy wierzycielowi. Gdyby natomiast tytuł wykonawczy przewidywał zapłatę wyłącznie w euro, komornik nabyłby tę walutę w banku, wcześniej wyznaczając dłużnikowi tydzień na wskazanie banku, a po bezskutecznym upływie tego terminu wzywając na tydzień wierzyciela. Gdyby żadna ze stron banku nie wskazała, wyboru dokonałby sam komornik, przy czym nie mógłby wskazać wierzyciela jako banku.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że kurs przeliczenia ustala się na dzień wydania wyroku, dzień wszczęcia egzekucji albo dzień zajęcia rachunku - art. 798(1) KPC wskazuje inne momenty. Mylne jest też założenie, że samo wyrażenie kwoty w walucie obcej automatycznie oznacza egzekucję w tej walucie; konieczne jest zastrzeżenie wyłączności waluty obcej w tytule wykonawczym. Strony bywają również zaskoczone tygodniowymi terminami na wskazanie banku i uznają je za nieistotne, tymczasem ich bezskuteczny upływ przenosi wybór na kolejny podmiot. Nie jest wreszcie dopuszczalne, aby bankiem realizującym nabycie waluty był sam wierzyciel będący bankiem. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena treści konkretnego tytułu wykonawczego wymaga analizy jego brzmienia.