Co stanowi przepis
Art. 798 KPC dotyczy sytuacji, w której obowiązek dłużnika ma charakter przemienny, to znaczy dłużnik może zwolnić się z zobowiązania przez spełnienie jednego z kilku możliwych świadczeń, a prawo dokonania wyboru przysługuje właśnie jemu. Przepis rozstrzyga, co dzieje się wtedy, gdy dłużnik tego wyboru nie dokonał przed wszczęciem egzekucji. Komornik, wszczynając postępowanie egzekucyjne zmierzające do spełnienia takich świadczeń, wyznacza dłużnikowi odpowiedni termin na dokonanie wyboru, przy czym czyni to na wniosek wierzyciela, a nie z urzędu. Jeżeli termin ten upłynie bezskutecznie, czyli dłużnik milczy albo w inny sposób nie oświadczy, które świadczenie chce spełnić, uprawnienie wyboru przechodzi na wierzyciela. To wierzyciel wskazuje wówczas, które ze świadczeń ma być przedmiotem dalszych czynności egzekucyjnych.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Regulacja z art. 798 KPC znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy z tytułu wykonawczego wynika, że dłużnik ma spełnić jedno z kilku świadczeń, a prawo wyboru należy do niego. Konieczne jest, aby wybór nie został jeszcze dokonany w chwili wszczynania egzekucji. Drugą przesłanką jest złożenie przez wierzyciela wniosku, na podstawie którego komornik wyznacza dłużnikowi termin; bez takiego wniosku organ egzekucyjny nie podejmuje tej czynności samodzielnie. Termin ma być odpowiedni, czyli realny w okolicznościach sprawy, umożliwiający dłużnikowi podjęcie i zakomunikowanie decyzji. Dopiero bezskuteczny upływ terminu otwiera wierzycielowi drogę do samodzielnego wskazania świadczenia.
Przykład
Z prawomocnego wyroku wynika, że dłużnik ma wydać wierzycielowi określoną maszynę albo zapłacić uzgodnioną kwotę pieniężną, a wybór między tymi świadczeniami należy do dłużnika. Wierzyciel składa wniosek egzekucyjny i jednocześnie wnosi, aby komornik wyznaczył dłużnikowi termin do dokonania wyboru. Komornik wzywa dłużnika do oświadczenia, które świadczenie spełni, jednak dłużnik w wyznaczonym czasie nie reaguje. Po bezskutecznym upływie terminu wierzyciel oświadcza, że wybiera świadczenie pieniężne, i egzekucja jest prowadzona już wyłącznie w tym kierunku.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że komornik sam z siebie zwróci się do dłużnika o wybór - art. 798 KPC wymaga wniosku wierzyciela. Drugim jest założenie, że wierzyciel może od razu wskazać świadczenie, pomijając etap wezwania dłużnika; uprawnienie wierzyciela powstaje dopiero po bezskutecznym upływie terminu. Trzecim nieporozumieniem jest mylenie sytuacji, w której prawo wyboru od początku należy do wierzyciela lub osoby trzeciej, z układem opisanym w tym przepisie, który dotyczy wyboru przysługującego dłużnikowi. Zdarza się też błędne przyjęcie, że dłużnik może zmienić decyzję po dokonanym wyborze, choć wybór raz dokonany kształtuje przedmiot dalszej egzekucji. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena treści tytułu wykonawczego i charakteru świadczenia wymaga analizy konkretnych dokumentów.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
