Co dokładnie stanowi przepis
Art. 797(1) Kodeksu postępowania cywilnego został uchylony, co oznacza, że w obecnym stanie prawnym nie zawiera on żadnej treści normatywnej. W tekście ustawy pozostała wyłącznie jednostka redakcyjna z adnotacją "(uchylony)", która pełni funkcję porządkową i informacyjną. Ustawodawca celowo nie usuwa numeracji uchylonych artykułów, aby nie zaburzać systematyki kodeksu i nie wymuszać przenumerowania kolejnych przepisów. Dzięki temu odesłania zawarte w innych aktach prawnych, w orzeczeniach oraz w literaturze nadal odnoszą się do tych samych numerów. Z artykułu 797(1) KPC nie można zatem obecnie wywodzić żadnych praw ani obowiązków uczestników postępowania egzekucyjnego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony przepis nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia w sprawach toczących się według aktualnego brzmienia ustawy. Znaczenie art. 797(1) KPC może być natomiast rozważane w kontekście historycznym, gdy analizuje się stan prawny obowiązujący przed jego uchyleniem, na przykład przy ocenie czynności dokonanych w przeszłości. O tym, którą wersję przepisów stosuje się do konkretnej sprawy, decydują przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej. Zdarza się, że postępowania wszczęte przed wejściem w życie zmiany są prowadzone dalej na podstawie przepisów dotychczasowych. Praktycznie oznacza to konieczność ustalenia dwóch dat: daty wszczęcia postępowania oraz daty utraty mocy obowiązującej danej regulacji. Dopiero po ich zestawieniu można stwierdzić, czy dawna norma ma jakiekolwiek znaczenie dla sprawy.
Przykład
Dłużnik przegląda dostępny w internecie starszy komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego i znajduje w nim omówienie art. 797(1) KPC, po czym powołuje się na tę regulację w piśmie skierowanym do komornika. Komornik nie może jednak zastosować przepisu, który został uchylony i nie obowiązuje w dniu podejmowania czynności. Aby uniknąć takiego błędu, warto korzystać z tekstu jednolitego ustawy z aktualną datą stanu prawnego i sprawdzać przy każdym artykule, czy nie widnieje przy nim adnotacja o uchyleniu. Jeżeli dłużnikowi chodziło o określone uprawnienie procesowe, powinien poszukać przepisu, który w obecnym brzmieniu ustawy reguluje daną kwestię.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis w jakimś zakresie obowiązuje. Drugim jest utożsamianie uchylenia przepisu z uchyleniem całej instytucji prawnej, podczas gdy jej treść bywa przeniesiona do innego artykułu albo do odrębnej ustawy. Trzecim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków i wzorów pism, w których stare numery przepisów są wciąż powielane. Warto też pamiętać, że uchylenie przepisu nie działa automatycznie wstecz i nie unieważnia czynności dokonanych zgodnie z prawem w okresie jego obowiązywania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona toczącej się egzekucji, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.