Art. 795^11b.

Co stanowi przepis

Art. 795(11b) KPC porządkuje sytuacje, w których wydane wcześniej zaświadczenie dotyczące orzeczenia objętego rozporządzeniem nr 2019/1111 (dotyczącym spraw małżeńskich, odpowiedzialności rodzicielskiej i uprowadzenia dziecka) okazuje się wadliwe albo nieaktualne. Zgodnie z § 1, jeżeli zachodzi podstawa przewidziana w art. 37 lub art. 48 tego rozporządzenia, sąd, który zaświadczenie wydał, dokonuje jego sprostowania albo je cofa. Może to zrobić zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, co oznacza, że dostrzeżenie wady nie zależy wyłącznie od inicjatywy uczestników. Paragraf 2 przewiduje odrębną instytucję: na wniosek strony sąd, który wydał orzeczenie, wystawia zaświadczenie wskazujące na brak, ograniczenie albo zawieszenie wykonalności orzeczenia, jeżeli zachodzi podstawa z art. 49 rozporządzenia. Paragraf 3 zapewnia kontrolę instancyjną - na postanowienie w przedmiocie takiego zaświadczenia przysługuje zażalenie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w sprawach transgranicznych, w których polskie orzeczenie ma być uznane lub wykonane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej na podstawie rozporządzenia nr 2019/1111. Podstawą sprostowania jest zwykle rozbieżność między treścią zaświadczenia a treścią orzeczenia, na przykład błąd pisarski, niewłaściwie wpisana data lub omyłka w oznaczeniu strony. Cofnięcie zaświadczenia wchodzi w grę wtedy, gdy zostało ono wydane w sposób oczywiście nieuzasadniony, czyli gdy w świetle wymogów rozporządzenia w ogóle nie powinno zostać wystawione. Z kolei zaświadczenie z § 2 dotyczy zmiany stanu wykonalności - gdy orzeczenie utraciło wykonalność, jej zakres został ograniczony albo została ona zawieszona. Właściwy jest zawsze sąd, który wydał zaświadczenie (§ 1) albo orzeczenie (§ 2), a nie dowolny sąd rejonowy.

Przykład

Sąd okręgowy orzekł o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem, a następnie wydał matce zaświadczenie potrzebne do wykonania orzeczenia w Niemczech. Po jego doręczeniu ojciec zauważył, że w zaświadczeniu wpisano błędną datę uprawomocnienia się orzeczenia, i złożył wniosek o sprostowanie. Sąd, który zaświadczenie wydał, po zbadaniu akt dokonuje sprostowania, tak aby dokument odpowiadał treści orzeczenia. Gdyby później sąd zawiesił wykonalność orzeczenia w związku z toczącym się postępowaniem, ojciec mógłby wnioskować o zaświadczenie wskazujące na zawieszenie wykonalności, o którym mowa w § 2.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest utożsamianie sprostowania zaświadczenia ze zmianą samego orzeczenia - art. 795(11b) KPC nie służy do podważania rozstrzygnięcia merytorycznego, a jedynie do skorygowania dokumentu towarzyszącego. Drugie nieporozumienie polega na kierowaniu wniosku do sądu zagranicznego lub egzekucyjnego, podczas gdy właściwy jest sąd polski, który dokument wydał. Mylone bywa także cofnięcie zaświadczenia z jego sprostowaniem, choć są to odrębne rozstrzygnięcia o różnych podstawach. Wreszcie strony nieraz zapominają, że postanowienie w tym przedmiocie podlega zaskarżeniu zażaleniem, i tracą możliwość kontroli rozstrzygnięcia. W indywidualnej sprawie transgranicznej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena podstaw z rozporządzenia nr 2019/1111 wymaga analizy konkretnych akt.