Co stanowi przepis
Art. 795(11a) KPC reguluje wydawanie zaświadczeń potrzebnych do tego, aby polskie orzeczenie mogło zostać uznane lub wykonane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Zgodnie z § 1, jeżeli orzeczenie mieści się w zakresie zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111 i spełnia określone w tym rozporządzeniu warunki, sąd, który je wydał, wystawia odpowiednie zaświadczenie. Przepis wskazuje wyraźnie, że zaświadczenie nie jest wydawane z urzędu, lecz na wniosek strony. Właściwy jest przy tym wyłącznie ten sąd, który wydał orzeczenie, a nie sąd wyższej instancji ani sąd miejsca zamieszkania strony. Paragraf 2 dodaje środek zaskarżenia: na postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia przysługuje zażalenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy orzeczenie objęte jest zakresem rozporządzenia nr 2019/1111, dotyczącego spraw małżeńskich oraz spraw dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, a także uprowadzenia dziecka za granicę. Podstawową przesłanką jest złożenie wniosku przez stronę zainteresowaną posłużeniem się orzeczeniem poza granicami Polski. Drugą przesłanką jest spełnienie przez orzeczenie warunków przewidzianych w samym rozporządzeniu, co sąd bada przed wystawieniem dokumentu. Zaświadczenie ma charakter techniczny i służy zagranicznym organom do szybkiej weryfikacji, jakie rozstrzygnięcie zapadło i czy nadaje się do uznania lub wykonania. Art. 795(11a) KPC nie zastępuje przepisów unijnych, lecz stanowi ich krajowe uzupełnienie proceduralne.
Przykład
Sąd okręgowy w Polsce orzekł rozwód małżonków, z których jeden mieszka na stałe w Irlandii. Aby zmiana stanu cywilnego mogła zostać odnotowana w tamtejszych rejestrach, strona składa do tego samego sądu wniosek o wydanie zaświadczenia przewidzianego rozporządzeniem nr 2019/1111. Sąd weryfikuje, czy orzeczenie jest objęte zakresem rozporządzenia i czy spełnia jego warunki, a następnie wystawia dokument na właściwym formularzu. Gdyby sąd odmówił wydania zaświadczenia, strona może wnieść zażalenie na to postanowienie, korzystając z uprawnienia z § 2.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że zaświadczenie sąd wydaje automatycznie wraz z orzeczeniem - potrzebny jest wniosek strony. Drugim jest kierowanie wniosku do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania lub do sądu odwoławczego, podczas gdy przepis wskazuje sąd, który wydał orzeczenie. Trzecie nieporozumienie polega na utożsamianiu zaświadczenia z samodzielnym tytułem wykonawczym; jest to dokument towarzyszący orzeczeniu, a nie jego zamiennik. Wreszcie strony bywają przekonane, że odmowa jest ostateczna, tymczasem § 2 wprost przewiduje zażalenie. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie, czy orzeczenie mieści się w zakresie rozporządzenia, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
