Art. 795⁴.

Co stanowi przepis

Art. 795(4) KPC określa krajową procedurę uchylenia zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, czyli dokumentu potwierdzającego, że orzeczenie sądu polskiego może być wykonywane w innym państwie członkowskim bez odrębnego postępowania o stwierdzenie wykonalności. Zgodnie z § 1, jeżeli sąd stwierdzi, że zachodzi podstawa uchylenia zaświadczenia określona w przepisach rozporządzenia nr 805/2004, uchyla to zaświadczenie na wniosek dłużnika, przy czym właściwy jest ten sam sąd, który zaświadczenie wydał. Paragraf 2 wprowadza termin miesięczny na złożenie wniosku, liczony od dnia doręczenia dłużnikowi postanowienia o wydaniu zaświadczenia. Paragraf 3 wskazuje wymogi formalne: wniosek może zostać złożony na formularzu przewidzianym w rozporządzeniu, a jeśli nie, musi odpowiadać warunkom pisma procesowego i wskazywać okoliczności, które go uzasadniają. Paragrafy 4 i 5 gwarantują udział drugiej strony i kontrolę instancyjną - przed uchyleniem zaświadczenia sąd wysłuchuje wierzyciela, a na postanowienie w przedmiocie uchylenia przysługuje zażalenie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy polski sąd wydał już zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego dla orzeczenia dotyczącego roszczenia bezspornego, a dłużnik twierdzi, że zaświadczenie zostało wydane wadliwie. Podstawy uchylenia nie wynikają z samego art. 795(4) KPC - określa je rozporządzenie nr 805/2004, a polski przepis reguluje wyłącznie tryb postępowania. Znaczenie ma zachowanie miesięcznego terminu biegnącego od doręczenia dłużnikowi postanowienia o wydaniu zaświadczenia. Postępowanie zawsze inicjuje wniosek dłużnika - sąd nie działa w tym zakresie z urzędu. Ponieważ przed rozstrzygnięciem sąd wysłuchuje wierzyciela, jest to postępowanie kontradyktoryjne, w którym obie strony mogą przedstawić swoje stanowisko.

Przykład

Sąd wydał nakaz zapłaty przeciwko przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w Polsce, a następnie na wniosek wierzyciela wydał zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego, aby prowadzić egzekucję z majątku dłużnika położonego w innym państwie członkowskim. Dłużnik po otrzymaniu postanowienia o wydaniu zaświadczenia uznaje, że zaświadczenie zostało wydane mimo niespełnienia wymogów rozporządzenia nr 805/2004. W ciągu miesiąca od doręczenia postanowienia składa do tego samego sądu wniosek o uchylenie zaświadczenia, opisując okoliczności, które ma za podstawę. Sąd wysłuchuje wierzyciela, a następnie wydaje postanowienie, na które każdej ze stron przysługuje zażalenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie uchylenia zaświadczenia z podważeniem samego orzeczenia - uchylenie zaświadczenia nie usuwa wyroku ani nakazu zapłaty, a jedynie pozbawia go szczególnego statusu w obrocie transgranicznym. Drugim błędem jest przekroczenie miesięcznego terminu z § 2 lub liczenie go od innego zdarzenia niż doręczenie postanowienia o wydaniu zaświadczenia. Bywa też mylnie przyjmowane, że wniosek musi być koniecznie złożony na formularzu unijnym, podczas gdy dopuszczalne jest zwykłe pismo procesowe spełniające wymogi z § 3. Wreszcie nie należy zakładać, że sąd rozstrzyga wyłącznie na podstawie twierdzeń dłużnika, skoro § 4 wymaga uprzedniego wysłuchania wierzyciela. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni podstawy i termin złożenia wniosku.