Co dokładnie stanowi przepis
Art. 795(2) KPC zawiera normę o charakterze ustrojowo-procesowym: przesądza, w jakim składzie sąd orzeka o zaświadczeniu europejskiego tytułu egzekucyjnego. Zgodnie z jego treścią postanowienie w przedmiocie wydania takiego zaświadczenia sąd wydaje w składzie jednego sędziego. Sformułowanie "w przedmiocie wydania" jest szersze niż samo wydanie zaświadczenia - obejmuje rozstrzygnięcia zapadające w tej materii, a więc zarówno uwzględniające wniosek, jak i mu odmawiające. Przepis nie reguluje natomiast przesłanek merytorycznych wydania zaświadczenia ani trybu postępowania, lecz wyłącznie obsadę sądu orzekającego. Jest to zatem regulacja techniczna, ale o istotnym znaczeniu, ponieważ orzekanie w składzie sprzecznym z ustawą stanowi poważne uchybienie procesowe.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 795(2) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy do sądu wpływa wniosek dotyczący zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, czyli dokumentu pozwalającego na wykonanie orzeczenia lub innego tytułu w innym państwie członkowskim bez odrębnego postępowania o stwierdzenie wykonalności. Chodzi o sprawy dotyczące roszczeń bezspornych w rozumieniu prawa unijnego, w których wierzyciel chce prowadzić egzekucję za granicą. Przepis stosuje się niezależnie od tego, czy sąd wniosek uwzględni, czy odmówi jego uwzględnienia. Ma on charakter porządkujący wobec ogólnych zasad dotyczących składu sądu i eliminuje wątpliwości co do tego, czy sprawa wymaga składu wieloosobowego. Znaczenie tej normy ujawnia się szczególnie na etapie kontroli instancyjnej, gdy badana jest prawidłowość obsady sądu pierwszej instancji.
Przykład
Przedsiębiorca uzyskał prawomocny nakaz zapłaty przeciwko kontrahentowi, który przeniósł majątek i działalność do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Aby prowadzić egzekucję za granicą, składa do sądu wniosek o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego. Sprawą zajmuje się jeden sędzia, który bada wniosek i wydaje postanowienie - także wtedy, gdy uzna, że przesłanki wydania zaświadczenia nie zostały spełnione i wniosek oddali. Wierzyciel nie może skutecznie domagać się, by jego sprawę rozpoznał skład trzyosobowy, ponieważ art. 795(2) KPC przesądza tę kwestię jednoznacznie.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest odczytywanie tego przepisu jako regulującego przesłanki wydania zaświadczenia - te wynikają z prawa unijnego i innych przepisów, a nie z art. 795(2) KPC. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że skład jednoosobowy dotyczy wyłącznie postanowień pozytywnych; przepis obejmuje rozstrzygnięcia "w przedmiocie wydania", a więc również odmowne. Trzecim błędem jest mylenie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego z klauzulą wykonalności nadawaną tytułom krajowym - to odrębne instytucje o innym celu. Warto też pamiętać, że jednoosobowy skład nie oznacza uproszczonego, mniej starannego badania sprawy, lecz jedynie określoną obsadę sądu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o egzekucję za granicą, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.