Art. 795¹⁶.

Co stanowi przepis

Art. 795(16) KPC reguluje procedurę uchylenia zaświadczenia wydawanego na podstawie rozporządzenia nr 606/2013, czyli dokumentu, który pozwala na uznawanie w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej środków ochrony orzeczonych w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1, jeżeli sąd stwierdzi, że zachodzi określona w tym rozporządzeniu podstawa do uchylenia zaświadczenia, uchyla je - na wniosek strony albo z urzędu. Oznacza to, że przepis nie tworzy samodzielnych przesłanek uchylenia, lecz odsyła do regulacji unijnej, a sam określa tryb postępowania przed sądem polskim. Paragraf 2 wprowadza miesięczny termin na złożenie wniosku, liczony od dnia doręczenia postanowienia o wydaniu zaświadczenia. Paragraf 3 wymaga, aby wniosek spełniał warunki pisma procesowego i wskazywał okoliczności uzasadniające uchylenie. Paragraf 4 nakazuje sądowi wysłuchać osobę objętą ochroną przed uchyleniem zaświadczenia, chyba że to ona sama jest wnioskodawcą, a § 5 przewiduje zażalenie na postanowienie w przedmiocie uchylenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie wtedy, gdy polski sąd wcześniej wydał zaświadczenie dotyczące środka ochrony w sprawach cywilnych, o którym mowa w rozporządzeniu nr 606/2013. Warunkiem uruchomienia trybu z art. 795(16) KPC jest stwierdzenie podstawy uchylenia przewidzianej w prawie unijnym, na przykład gdy zaświadczenie zostało wydane w sposób oczywiście błędny w świetle wymagań rozporządzenia. Inicjatywa może pochodzić od strony postępowania, ale sąd może działać także z urzędu, co jest istotne, gdy uchybienie ujawni się po wydaniu dokumentu. Wniosek strony jest ograniczony czasowo - po upływie miesiąca od doręczenia postanowienia o wydaniu zaświadczenia droga wnioskowa się zamyka. Właściwy jest wyłącznie sąd, który zaświadczenie wydał, a nie sąd zagraniczny, przed którym dokument jest wykorzystywany.

Przykład

Sąd rejonowy orzekł wobec pana Karola zakaz zbliżania się do pani Anny, a następnie na jej wniosek wydał zaświadczenie umożliwiające powołanie się na ten środek w innym państwie Unii. Pan Karol otrzymuje postanowienie o wydaniu zaświadczenia i w ciągu miesiąca składa wniosek o jego uchylenie, wskazując w piśmie okoliczności, które jego zdaniem odpowiadają podstawie uchylenia z rozporządzenia. Sąd, zanim rozstrzygnie, wysłuchuje panią Annę jako osobę objętą ochroną, ponieważ to nie ona złożyła wniosek. Jeżeli sąd oddali wniosek albo uchyli zaświadczenie, każda ze stron może zaskarżyć to rozstrzygnięcie zażaleniem.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie uchylenia zaświadczenia z uchyleniem samego środka ochrony - to dwie różne kwestie, a art. 795(16) KPC dotyczy wyłącznie dokumentu potwierdzającego. Drugim błędem jest kierowanie wniosku do sądu innego niż ten, który zaświadczenie wydał. Zdarza się też przekroczenie miesięcznego terminu z § 2 albo złożenie pisma, które nie wskazuje konkretnych okoliczności uzasadniających uchylenie, co jest wymogiem § 3. Wreszcie strony bywają zaskoczone obowiązkiem wysłuchania osoby chronionej, traktując postępowanie jako czysto formalne. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.