Co stanowi przepis
Art. 795(15) KPC zawiera dwie krótkie, lecz istotne normy proceduralne. Po pierwsze, jeżeli sąd wyda postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, wnioskodawcy przysługuje na to postanowienie zażalenie. Oznacza to, że odmowa nie jest rozstrzygnięciem ostatecznym i podlega kontroli w toku instancji, na zasadach właściwych dla zażaleń w postępowaniu cywilnym. Po drugie, przepis wyłącza doręczenie odpisu zażalenia przeciwnikowi, a zatem postępowanie zażaleniowe w tym zakresie toczy się bez udziału drugiej strony. Uprawnienie do wniesienia środka zaskarżenia przyznano wyłącznie wnioskodawcy, czyli osobie, która o zaświadczenie występowała.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 795(15) KPC znajduje zastosowanie w postępowaniach, w których sąd wydaje zaświadczenia służące posługiwaniu się orzeczeniem lub tytułem w obrocie, w szczególności w relacjach transgranicznych. Warunkiem uruchomienia tej regulacji jest wydanie postanowienia odmownego, a nie samo opóźnienie w rozpoznaniu wniosku czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Przepis dotyczy wyłącznie odmowy wydania zaświadczenia, a nie treści samego orzeczenia, którego zaświadczenie ma dotyczyć. Zażalenie wnosi się w terminie i w sposób przewidziany ogólnymi przepisami o zażaleniach, czyli za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Brak doręczenia odpisu przeciwnikowi wynika wprost z ustawy i nie zależy od uznania sądu.
Przykład
Przedsiębiorca uzyskał prawomocny wyrok zasądzający zapłatę od kontrahenta, który ma majątek w innym państwie. Aby prowadzić tam egzekucję, składa do sądu wniosek o wydanie zaświadczenia dotyczącego tego orzeczenia. Sąd uznaje jednak, że przesłanki wydania zaświadczenia nie zostały spełnione i wydaje postanowienie o odmowie. Przedsiębiorca, powołując się na art. 795(15) KPC, wnosi zażalenie, wskazując, dlaczego jego zdaniem warunki wydania zaświadczenia były spełnione; odpis tego zażalenia nie jest doręczany dłużnikowi, więc kontrahent nie składa odpowiedzi na środek zaskarżenia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że zażalenie z art. 795(15) KPC pozwala kwestionować merytoryczną treść orzeczenia, którego dotyczy zaświadczenie - środek ten odnosi się tylko do samej odmowy. Drugim jest założenie, że skoro przeciwnik nie otrzymuje odpisu zażalenia, to postępowanie ma charakter nieformalny; przeciwnie, obowiązują ogólne wymogi formalne i terminy. Trzecim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że zażalenie może wnieść także dłużnik lub inna osoba zainteresowana - przepis wyraźnie przyznaje je wnioskodawcy. Bywa też mylone wydanie zaświadczenia z nadaniem klauzuli wykonalności, choć są to odrębne instytucje o odmiennych skutkach. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą terminy i skutki transgraniczne, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.