Art. 795¹⁴.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 795(14) KPC dotyczy sytuacji, w której polski sąd wydał orzeczenie obejmujące tak zwany środek ochrony w sprawach cywilnych, czyli rozstrzygnięcie mające chronić osobę przed zachowaniem innej osoby zagrażającym jej życiu, zdrowiu, nietykalności, wolności lub godności. Przepis nakazuje, aby sąd, który wydał takie orzeczenie, wystawił na wniosek osoby objętej ochroną zaświadczenie przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. o wzajemnym uznawaniu środków ochrony w sprawach cywilnych. Zaświadczenie to służy temu, aby orzeczenie mogło zostać uznane lub wykonane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Warunkiem jego wydania jest to, że orzeczenie spełnia wymagania określone w samym rozporządzeniu nr 606/2013, a więc mieści się w jego zakresie zastosowania. Sąd nie wydaje zaświadczenia z urzędu - konieczna jest inicjatywa osoby chronionej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy istnieje już prawomocne albo wykonalne orzeczenie polskiego sądu zawierające środek ochrony o charakterze cywilnym, a osoba chroniona zamierza korzystać z tej ochrony poza granicami Polski, w innym państwie Unii Europejskiej. Właściwy do wydania zaświadczenia jest wyłącznie ten sąd, który wydał orzeczenie, a nie sąd dowolnie wybrany przez wnioskodawcę. Konieczne jest zbadanie, czy dany środek mieści się w zakresie rozporządzenia nr 606/2013, ponieważ nie obejmuje ono środków o charakterze karnym ani rozstrzygnięć wykraczających poza pojęcie środka ochrony. Art. 795(14) KPC pełni więc rolę przepisu wykonawczego, który wskazuje krajowy organ i tryb działania w ramach mechanizmu unijnego.

Przykład

Sąd w Polsce orzekł wobec byłego partnera zakaz zbliżania się do kobiety oraz zakaz kontaktowania się z nią. Kobieta postanawia przeprowadzić się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i obawia się, że ochrona przestanie tam działać. Na podstawie art. 795(14) KPC składa do sądu, który wydał orzeczenie, wniosek o wydanie zaświadczenia przewidzianego w rozporządzeniu nr 606/2013. Dzięki temu zaświadczeniu może powołać się na środek ochrony w państwie docelowym bez konieczności prowadzenia tam odrębnego postępowania o uznanie orzeczenia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd sam z siebie wystawi zaświadczenie po wydaniu orzeczenia - przepis wyraźnie wymaga wniosku osoby objętej ochroną. Drugim jest mylenie tego zaświadczenia z europejskim nakazem ochrony wydawanym w sprawach karnych, który opiera się na innych podstawach prawnych. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że zaświadczenie samo w sobie tworzy nowy środek ochrony - ono jedynie potwierdza istniejące orzeczenie i umożliwia jego skuteczność za granicą. Zdarza się też błędne kierowanie wniosku do sądu miejsca nowego zamieszkania zamiast do sądu, który orzeczenie wydał. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy dane orzeczenie spełnia warunki rozporządzenia nr 606/2013.