Co stanowi przepis
Art. 795(10) KPC reguluje wydawanie przez polskie sądy zaświadczeń przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Zgodnie z § 1, jeżeli orzeczenie objęte zakresem zastosowania tego rozporządzenia spełnia określone w nim warunki, sąd, który je wydał, na wniosek wystawia zaświadczenie potrzebne do uznania lub wykonania orzeczenia w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Paragraf 2 dotyczy ugód: zaświadczenie wydaje sąd, przed którym ugodę zawarto albo który ją zatwierdził. Paragraf 3 obejmuje pozostałe tytuły egzekucyjne mieszczące się w zakresie rozporządzenia - tu właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł sporządzono. Z § 4 wynika, że postanowienie w tym przedmiocie może wydać także referendarz sądowy.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy polski tytuł ma być użyty za granicą, w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a sprawa mieści się w zakresie przedmiotowym rozporządzenia nr 1215/2012, czyli dotyczy spraw cywilnych i handlowych. Konieczny jest wniosek zainteresowanego - sąd nie wydaje zaświadczenia z urzędu. Sąd bada, czy dokument spełnia warunki określone w rozporządzeniu, a właściwość zależy od rodzaju tytułu: orzeczenie i ugoda wiążą się z sądem, który je wydał lub zatwierdził, a inne tytuły egzekucyjne z sądem rejonowym miejsca sporządzenia. Art. 795(10) KPC nie tworzy nowych przesłanek merytorycznych, lecz wskazuje krajowy organ i tryb wystawienia dokumentu przewidzianego prawem unijnym.
Przykład
Przedsiębiorca z Poznania uzyskał prawomocny wyrok zasądzający zapłatę od kontrahenta mającego majątek w Niemczech. Aby prowadzić tam egzekucję, składa do sądu, który wydał wyrok, wniosek o wydanie zaświadczenia na formularzu przewidzianym w rozporządzeniu nr 1215/2012. Sąd sprawdza, czy sprawa mieści się w zakresie rozporządzenia i czy spełnione są jego warunki, a następnie wystawia zaświadczenie, które wierzyciel przedstawia wraz z odpisem orzeczenia niemieckiemu organowi egzekucyjnemu. Gdyby zamiast wyroku strony zawarły ugodę sądową, wniosek trafiłby do sądu, przed którym ugodę zawarto lub który ją zatwierdził.
Częste nieporozumienia
Częstym błędem jest przekonanie, że przed egzekucją za granicą potrzebne jest odrębne stwierdzenie wykonalności przez sąd państwa wykonania - w reżimie rozporządzenia nr 1215/2012 służy temu właśnie zaświadczenie. Mylone bywają także tryby: art. 795(10) KPC dotyczy wyłącznie tytułów objętych tym rozporządzeniem, a nie każdego dokumentu kierowanego za granicę, w tym poza Unię Europejską. Nieporozumieniem jest też oczekiwanie, że sąd wystawi zaświadczenie automatycznie po uprawomocnieniu się orzeczenia; niezbędny jest wniosek. Wreszcie udział referendarza sądowego nie oznacza obniżenia rangi rozstrzygnięcia - działa on w granicach wskazanych w § 4.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu zastosowania rozporządzenia i właściwości sądu bywa złożona.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
