Art. 795¹¹.

Co stanowi przepis

Art. 795(11) KPC zawiera jedną, bardzo zwięzłą normę: na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia przysługuje zażalenie. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w przedmiocie", co oznacza, że zaskarżalne jest każde rozstrzygnięcie dotyczące zaświadczenia, a nie tylko rozstrzygnięcie odmowne. Zażalenie będzie zatem środkiem zaskarżenia zarówno wtedy, gdy sąd zaświadczenie wydał, jak i wtedy, gdy odmówił jego wydania. Przepis nie różnicuje sytuacji stron ani nie wprowadza dodatkowych warunków dopuszczalności zażalenia, poza ogólnymi wymogami przewidzianymi dla tego środka w Kodeksie postępowania cywilnego. Jego funkcją jest zapewnienie kontroli instancyjnej nad czynnościami sądu, które same w sobie nie rozstrzygają sporu co do istoty, ale mają istotne znaczenie praktyczne dla dalszego posługiwania się orzeczeniem lub tytułem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd wydaje postanowienie odnoszące się do zaświadczenia, o którym mowa w przepisach poprzedzających art. 795(11) KPC, umieszczonych w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego i współpracy w sprawach transgranicznych. Warunkiem skorzystania z zażalenia jest istnienie postanowienia sądu, a więc formalnego rozstrzygnięcia, a nie samej czynności technicznej czy odpowiedzi sekretariatu. Środek zaskarżenia przysługuje podmiotowi, którego praw dotyczy rozstrzygnięcie, a więc przede wszystkim wnioskodawcy oraz osobie, przeciwko której zaświadczenie ma być wykorzystane. Zażalenie wnosi się w terminie i w trybie wynikającym z ogólnych przepisów o zażaleniu, co oznacza konieczność zachowania wymogów formalnych pisma procesowego i wskazania zaskarżonego postanowienia.

Przykład

Wierzyciel dysponujący prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego zamierza dochodzić należności od dłużnika, którego majątek znajduje się poza granicami kraju. Występuje do sądu o wydanie zaświadczenia potwierdzającego cechy orzeczenia, jednak sąd wydaje postanowienie odmawiające jego wydania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe. Wierzyciel, powołując się na art. 795(11) KPC, wnosi zażalenie, w którym wskazuje, dlaczego jego zdaniem ocena sądu była błędna. Gdyby natomiast sąd zaświadczenie wydał, a dłużnik uważał, że nastąpiło to bezpodstawnie, to również on mógłby skorzystać z zażalenia na to postanowienie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zaskarżyć można wyłącznie odmowę wydania zaświadczenia. Sformułowanie "w przedmiocie" obejmuje także postanowienie pozytywne, co ma znaczenie dla ochrony interesów dłużnika. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zażalenia z art. 795(11) KPC jako sposobu ponownego badania zasadności samego roszczenia lub podważania orzeczenia, którego zaświadczenie dotyczy - kontrola obejmuje wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia o zaświadczeniu. Trzecim częstym uchybieniem jest przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia albo skierowanie pisma do niewłaściwego sądu, co prowadzi do jego odrzucenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza o charakterze transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.