Art. 789².

Co stanowi przepis

Art. 789² KPC rozstrzyga, co dzieje się z tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko zbywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, gdy majątek ten zmienia właściciela. Zgodnie z § 1 taki tytuł stanowi także podstawę egzekucji przeciwko nabywcy, pod warunkiem że wierzyciel złoży wniosek o wszczęcie egzekucji w ciągu miesiąca od dnia nabycia przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Wierzyciel nie musi więc w tym okresie uzyskiwać nowego tytułu ani klauzuli przeciwko nabywcy - wystarczy dotychczasowy tytuł i terminowy wniosek. Paragraf 2 nakazuje stosować tę zasadę odpowiednio wtedy, gdy przejęcie obowiązków nastąpiło w wyniku podziału, połączenia lub innego przekształcenia przedsiębiorstwa albo gospodarstwa rolnego, a także w razie wniesienia do spółki przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w trybie komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Paragraf 3 zastrzega natomiast, że rozwiązania te nie uchybiają przepisom ograniczającym odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania zbywcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wówczas, gdy istnieje już tytuł wykonawczy skierowany przeciwko dotychczasowemu właścicielowi, a przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne przeszło na inny podmiot. Kluczowe jest ustalenie dnia nabycia, ponieważ od tej daty biegnie miesięczny termin na złożenie wniosku egzekucyjnego. Zakres zastosowania obejmuje nie tylko klasyczną sprzedaż, lecz także sytuacje restrukturyzacyjne wymienione w § 2, w których obowiązki przechodzą na inny podmiot w wyniku zmian organizacyjnych. Po upływie miesiąca wierzyciel nie może już opierać się na tym uproszczeniu i musi sięgnąć po inne instrumenty procesowe. Art. 789² KPC dotyczy strony egzekucyjnej sprawy, a nie samego zakresu odpowiedzialności materialnoprawnej nabywcy.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący piekarnię ma wobec dostawcy mąki zasądzoną należność, stwierdzoną prawomocnym nakazem zapłaty z klauzulą wykonalności. Zanim doszło do egzekucji, sprzedaje całe przedsiębiorstwo innej osobie, licząc na to, że wierzyciel utraci możliwość szybkiego działania. Dostawca, dowiedziawszy się o transakcji, w ciągu miesiąca od dnia nabycia składa u komornika wniosek o wszczęcie egzekucji, wskazując jako dłużnika także nabywcę i powołując się na art. 789² KPC. Dzięki temu posiadany tytuł wykonawczy stanowi podstawę egzekucji również przeciwko nowemu właścicielowi, z zachowaniem ustawowych ograniczeń jego odpowiedzialności.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że przepis daje wierzycielowi nieograniczony czasowo przywilej - tymczasem miesięczny termin z § 1 jest ścisły i jego przekroczenie zamyka tę drogę. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że nabywca odpowiada za wszystkie długi zbywcy bez żadnych granic; § 3 wyraźnie wskazuje, że przepisy o ograniczeniu odpowiedzialności nabywcy pozostają w mocy. Mylące bywa też utożsamianie nabycia pojedynczych składników majątku z nabyciem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości. Wreszcie strony nierzadko pomijają, że § 2 obejmuje również podziały, połączenia i przekształcenia, a nie wyłącznie umowy sprzedaży. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnej transakcji i terminów.