Co stanowi przepis
Art. 787 KPC reguluje szczególny przypadek nadania klauzuli wykonalności - rozszerzenie tytułu wykonawczego na małżonka dłużnika. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli tytuł egzekucyjny (na przykład wyrok albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji) został wydany przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi. Warunkiem jest wykazanie przez wierzyciela dokumentem urzędowym lub prywatnym, że wierzytelność stwierdzona tytułem egzekucyjnym powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Kluczowe jest przy tym ograniczenie zakresu odpowiedzialności: klauzula wobec małżonka obejmuje wyłącznie majątek objęty wspólnością majątkową, a nie majątek osobisty tego małżonka. Przepis ma więc charakter proceduralny - nie tworzy nowego długu po stronie małżonka, lecz otwiera wierzycielowi drogę do egzekucji z określonej masy majątkowej.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 787 KPC znajduje zastosowanie, gdy spełnione są łącznie kilka przesłanek. Po pierwsze, dłużnik w chwili istotnej dla sprawy pozostaje (lub pozostawał) w związku małżeńskim. Po drugie, istnieje majątek objęty wspólnością majątkową, z którego egzekucja miałaby być prowadzona. Po trzecie, źródłem wierzytelności jest czynność prawna, a nie na przykład czyn niedozwolony czy zobowiązanie podatkowe. Po czwarte, wierzyciel dysponuje dokumentem - urzędowym albo prywatnym - z którego wynika, że małżonek dłużnika wyraził zgodę na dokonanie tej czynności. Wniosek w tym przedmiocie rozpoznaje sąd w postępowaniu klauzulowym, badając przede wszystkim przedłożone dokumenty.
Przykład
Małżonkowie pozostają w ustroju wspólności ustawowej. Mąż zaciąga w banku kredyt na remont domu, a żona podpisuje oświadczenie o wyrażeniu zgody na zaciągnięcie tego zobowiązania. Kredyt nie jest spłacany, bank uzyskuje wyrok zasądzający należność wyłącznie przeciwko mężowi. Powołując się na art. 787 KPC i przedkładając podpisane przez żonę oświadczenie, bank może wnioskować o nadanie klauzuli wykonalności również przeciwko żonie, z zastrzeżeniem, że odpowiada ona tylko majątkiem wspólnym - komornik nie sięgnie wówczas do jej majątku osobistego, na przykład do mieszkania nabytego przed ślubem.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd to przekonanie, że sam fakt pozostawania w małżeństwie wystarczy do rozszerzenia klauzuli. Tak nie jest - konieczny jest dokument potwierdzający zgodę małżonka na konkretną czynność prawną. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie klauzuli z art. 787 KPC z uznaniem małżonka za dłużnika osobistego; przepis wyraźnie ogranicza jego odpowiedzialność do majątku wspólnego. Bywa też mylnie przyjmowane, że zgoda wyrażona ustnie wystarczy - w postępowaniu klauzulowym sąd opiera się na dokumentach. Wreszcie warto pamiętać, że przepis nie obejmuje długów niewynikających z czynności prawnej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy ocenie zakresu zgody i składu majątku wspólnego, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
